Pleister op Belgische wonde

Na terreuraanslagen en wilde stakingen kreunt België. Gaan de Rode Duivels op het EK voetbal zorgen voor balsem op de gekrenkte ziel?

‘België-Italië, hier op groot scherm te zien!’ staat op een bord bij de ingang van het clubhuis. De leden van Kraainem Football Club, gelegen in de groene rand rond Brussel, maken zich op voor de eerste EK-match, maandag, van de Rode Duivels. Voetballand België zit in de lift, de Duivels zijn bij bookmakers favoriet, en ook in Kraainem zijn de verwachtingen hooggespannen. Op het terrein leggen werklui de laatste hand aan een gloednieuw kunstgrasveld. „Dit land snakt naar een positief verhaal”, zegt Benjamin Renauld van de Kraainem Football Academy.

Na de terreuraanslagen in maart was de Belgen weinig tijd gegund om op adem te komen. Terwijl de buitenwereld het land afserveerde als failed state, vanwege vermeende fouten bij de opsporing van terroristen, diende de volgende crisis zich al aan. Er braken wilde stakingen uit – door cipiers en spoorbeambten – en tienduizenden woedende burgers betoogden in Brussel tegen het bezuinigingsbeleid van de regering. „Niks nog om trots op te zijn”, schrijft de sportverslaggever van dagblad De Morgen. „Niks, behalve…. de Rode Duivels.” Hij verwoordt de hoop van veel Belgen: succes op het EK zou een balsem zijn op de gekrenkte ziel.

Therapeutische werking

„Kampioen worden zal onze problemen niet wegnemen”, zegt Renauld, „maar het zou een therapeutische werking hebben.” De jonge spelers van Renaulds voetbalclub in Kraainem komen uit veertig verschillende landen. „Ze zijn wit, zwart en geel, net zoals de Duivels”, zegt Renauld. „Het is een afspiegeling van onze multiculturele samenleving.”

Tous ensemble, allemaal samen. Zo luidde de populaire supportersleuze in 2014, toen België zich op het WK in Brazilië in de schijnwerpers speelde met flamboyante vedettes als Fellaini, Hazard, Lukaku en De Bruyne. Na twaalf jaar afwezigheid op internationale toernooien deed België eindelijk weer mee.

Terrassen langs de Brusselse boulevards werden omgedoopt in voetbaltribunes. Speciale Rode Duivels-dildo’s – ‘Altijd Gillend Scoren voor slechts één euro’ – waren snel uitverkocht. En voor even raakten de tegenstellingen tussen Walen en Vlamingen op de achtergrond.

Nu, twee jaar later, is de Duivels-koorts minder groot. „We leven dan ook niet bepaald in vrolijke tijden”, zegt professor Jeroen Scheerder, sportsocioloog aan de universiteit in Leuven. „De terreuraanslagen hebben de Bourgondische inslag van de Belgen niet kapotgemaakt, maar ons toch wel een beetje verdoofd.”

Maar als België die eerste wedstrijd wint, dan barst het feest alsnog los, denkt Scheerder. „Wij máken geen plannen, zoals Hollanders. Wij trékken ons plan, op het laatste moment, en dan zetten we de barbecues spontaan op straat.”

Succes van de Duivels „gaat ons uit geen enkele crisis halen”, zegt de sportsocioloog. „Maar áls het gebeurt, dan kunnen we even ontsnappen aan de harde realiteit.”

De 2014-gekte was nieuw „omdat een hele generatie was vergeten wat het betekent om als land op het wereldtoneel te mogen schitteren”, zegt Kraainem-coach Renauld. „Nu is er nervositeit en terughoudendheid, want: gaan we het wel waar maken? Maar wat is gebleven is de magie van de Duivels.”

Hij overtuigde bondscoach Marc Wilmots beschermheer te worden van zijn vluchtelingenproject. „Elke week spelen er twintig jonge vluchtelingen die opvangcentra verblijven mee met de vaste Kraainemleden. Daar draait het in voetbal voor mij om: elkaars culturen leren kennen, leren samenleven.”

Op zijn club worden de biertappen geïnstalleerd. Het aftellen, tot de aftrap van de eerste wedstrijd maandag, is begonnen. „Laten we hopen dat de rest van Europa ons de vreugde van de winst bezorgt, we hebben het nodig”, stelt columnist Guillaume Van der Stighelen in De Morgen.

En als het toch niks wordt, „dan hebben we altijd nog de Vanishing Spray om trots op te zijn”, schrijft De Standaard. De verdwijnspray, waarmee scheidsrechters de lijntjes spuiten waarachter de verdedigingsmuur moet blijven, is een product van het bedrijf Expoline uit het Belgische Tessenderlo. Het snerende commentaar in De Standaard: „Een streep die na 40 seconden verdwijnt, veel Belgischer kan het niet worden.”

De vreugde over mogelijk succes van de Duivels zal vluchtig zijn, zegt sportsocioloog Scheerder. „We leven in een samenleving die wordt beheerst door instant-emotie. Sport heeft een belangrijke vergeetwaarde: de euforie is er heel even, maar ebt dan net zo snel weer weg.”

Maar zijn theorie verdwijnt als Vanishing Spray in de Parijse zon als de Duivels het EK winnen, geeft Scheerder toe. „Dan wordt 2016 een referentiepunt, zoals bij jullie in Nederland 1988 dat werd. Daar kun je nog generaties lang op teren.”

    • Tijn Sadée