Penningen als kleine, handzame sculpturen

Eind 2011 fotografeerde Thijs Wolzak voor de rubriek Binnenkijken in NRC Lux het atelier van Inka Klinckhard in het Rosa Spierhuis in Laren. Een ruimte volgepakt met beelden, penningen en gipsen ontwerpen. Het pand van het verzorgingshuis voor kunstenaars moet al lang worden vervangen, maar nieuwbouwplannen stranden steeds. Toen de NOS daarover de directrice kwam interviewen, kreeg ook de vrolijke en welbespraakte bewoner Inka Klinckhard het woord.

Van de ene op andere dag moest haar vader in 1939 om zijn politieke overtuiging Duitsland ontvluchten. In 1943 werd hij wegens steun aan het verzet alsnog weggevoerd, maar overleefde – als een gebroken man – de oorlog. Na de oorlog ging Klinckhard studeren aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten in Amsterdam. Ze kreeg les van Jan Bronner en later Piet Esser, de grote vernieuwer van de penningkunst. Esser stimuleerde studenten penningen te maken als kleine, handzame sculpturen, en ze in brons te gieten.

Hoewel niet religieus opgevoed ging Klinckhard zich verdiepen in het Rooms-Katholieke geloof. Zelfs ging ze wonen en werken in een klooster voor kunstenaressen bij Antwerpen. Gebrek aan vrijheid deed haar na een paar jaar terugkeren naar Nederland. Zes jaar werkte ze als maatschappelijk werkster, daarna nam ze toch weer het beeldhouwen op. Haar grote sociale betrokkenheid kwam in haar penningen tot uiting.

De honderden penningen maakte ze meestal in brons; soms werden het grotere plaquettes van glas of keramiek. Ze was ongehuwd en had geen familie, maar spelende kinderen, dansende mensen, liefhebbende paren waren terugkerende thema’s. Een hoogtepunt was de penning ‘25 jaar bevrijding’ uit 1970, van een groep uitgemergelde kampslachtoffers die doorbreken naar de vrijheid. Ze kreeg daarvoor in Krakau een prijs van het Poolse ministerie van Cultuur.

Voor de Amsterdamse Obrechtkerk maakte ze een monumentale groep houten beelden voor de Kerststal, met boven Jozef en Maria zelfs een zwevende engel. Toen ze er in 2014 met Kerst naar ging kijken bleek het kindje Jezus een luier om te hebben. Dat moest van de pastoor. „Weg met dat ding”, zei ze, „die heb ik al gebeeldhouwd”. En weg ging hij.

Inka Klinckhard overleed op 93-jarige leeftijd in Laren.

    • Eddy Engelsman