De ‘dronken pummels’ zijn in town

Zaterdagavond speelt Engeland tegen Rusland in Marseille, een risicoduel. Donderdag was er al een confrontatie tussen Engelse supporters en een lokale groep. De Britten zingen: „ISIS, where are you.”

Nabij de Britse pubs in de oude haven van Marseille ligt een Duitse Herder voor pampus in de schaduw. Ernaast zit een politieman die op zijn gemak de situatie aan de overkant van de weg beziet. Daar komen honderden fans van Engeland samen in de Queen Victoria en de Ierse pub ernaast. Ze zingen, drinken en hebben zoveel Engelse vlaggen opgehangen dat niemand hun aanwezigheid kan ontgaan. Op een van de doeken is het hoofd van ’s lands topscorer Wayne Rooney afgebeeld. „De witte Pelé”.

Zo ontspannen als de sfeer vrijdagmiddag is, daags voor Engeland-Rusland, zo wild gaat het eraan toe bij het ingaan van de dag. Donderdagavond, tegen middernacht, duikt er in de haven een groep van zo’n zeventig locals op, bewapend met staven en riemen, en volgens Engelse fans uit op een confrontatie. Die komt er. Over en weer vallen klappen waarbij één Engelsman met een zware hoofdwond wordt afgevoerd door een ambulance. Hij is na de rel aangetroffen in een plas bloed. Zijn hoofd getroffen door een kruk.

Met behulp van traangas krijgt de politie de situatie onder controle, twee Engelsen worden aangehouden. „ISIS, where are you”, zingen de Britten als schoonmakers de scherven rapen van geworpen bierglazen. Verwijzend naar het multiculturele karakter van de oppositie: de jongeren tegen wie ze vochten zouden afkomstig zijn uit de nabijgelegen wijken waar veel Maghrebijnse immigranten wonen. Algerijnen, Tunesiërs.

Voor dit onheil waren Franse en Britse autoriteiten al bevreesd. In een zeker opzicht is het ook ongelukkig dat de Engelsen uitgerekend zijn neergestreken in een stad die sinds het WK 1998 zoveel slechte herinneringen aan hen bewaart.

Die zomer was het nog veel erger. Op dezelfde plek vochten de Engelsen toen met fans van tegenstander Tunesië, die werden gesteund door lokale jongeren. Eindresultaat: zeker vijftig arrestaties, bijna net zoveel gewonden, meerdere in brand gestoken auto’s, zestien gesloopte winkels en tot slot excuses en een stevige schadevergoeding vanuit Westminster.

De woorden van toenmalig premier Tony Blair: „Dit zijn dronken hersenloze pummels die ons land onteren en de reputatie van de Engelse fans vernietigen.”

De rellen van toen vormden de bevestiging van het hardnekkige beeld dat sinds de roerige jaren zeventig en tachtig al aan de Engelse voetbalfan kleefde. Dat van een onberekenbare dronkenman die geen provocatie uit de weg gaat, als hij niet zelf degene is die de narigheid uitlokt.

Hooligancultuur

Tikkeltje gechargeerd misschien, maar het was niet zomaar dat de Franse politie de wedstrijd tegen Rusland direct als risicoduel aanmerkte. Ook vanwege de opponent. In Rusland heerst een levendige hooligancultuur met georganiseerde gevechten op straat of in een bos. Meer dan duizend agenten en net zoveel stewards moeten voorkomen dat het in Marseille tot een confrontatie komt. Plus zeshonderd stewards in de gescheiden fanzones.

„Dreiging hou je altijd”, zegt Clifford Stott, een universitair veiligheidsexpert die al jaren de ontwikkelingen rond Britse voetbalsupporters volgt. „Maar dat Engelsen standaard worden weggezet als hooligans is onterecht. In Engeland zelf is het probleem al grotendeels verholpen. Vorig seizoen (2014-2015) zijn zo’n 150.000 Engelse supporters naar het buitenland afgereisd om het nationale team of hun club te volgen. Maar 25 van hen werden daarbij gearresteerd.”

Volgens de mannen die donderdag in de pub waren, hebben media hun rol overdreven. Niet zij veroorzaakten de ellende, maar degenen die hun aanvielen. „This is a high risk area”, stond op affiches die als waarschuwing door fans van Olympique Marseille waren verspreid.

„Zij hebben het uitgelokt”, zeggen Lee Jennings en Joe Shearer. De twintigers staan vrijdagmiddag op dezelfde plek waar ze de vorige avond in een confrontatie belandden. „Heel de dag stonden we gezellig bier te drinken en was er niks aan de hand. Tot die gasten er ineens waren”, zegt Jennings. Shearer: „Dan weet je wat er gebeurt als iedereen flink gedronken heeft. Dan kunnen ze het krijgen ook. If they want it, they will get it.”

Jennings heeft eerder op de dag nog contact gehad met de man van de hoofdwond. Het goede nieuws: de fan zat weer aan het bier. Het slechte: zijn hoofd werd ontsierd door een enorm litteken. „Het liep over heel zijn achterhoofd.”

De getuigenissen worden gretig opgetikt door de sensatiepers, die al weken over rellen bericht alsof ze al hebben plaatsgevonden. The Daily Mirror ging al langs bij een gevangenis in Marseille. De boodschap van de anonieme cipier: hier wil je niet vastzitten. „Niemand spreekt Engels.”

Een andere krant bezocht James Shayler, alias het Varken van Marseille. De bleke reus, die in 1998 werd opgepakt en op de voorpagina’s belandde, meldde trots dat zijn uitreisverbod was opgeheven en dat hij een kaartje voor de wedstrijd had. „We zullen met de Russen tegen de moslims vechten.”

Uitreisverboden

De toon werd gezet, hoewel de politie Shaylers paspoort inmiddels toch heeft ingenomen. „Media maken het erger dan het is”, zegt Stott. „De politie heeft juist veel meer grip op de situatie, vooral sinds de rellen bij Euro 2000 in Nederland en België.” Sindsdien werken de autoriteiten met uitreisverboden die beruchte fans belet om richting een EK of WK te reizen. 1.927 hooligans mogen het land niet uit.

De rol van de Franse politie is van groot belang, zegt Scott. Hoe hardhandiger die optreedt, hoe groter de kans op escalatie. Kevin Miles, van de Engelse supportersassociatie: „Als één supporter op de weg gaat staan, zegt een Engelse agent: goh, wil je even op de stoep blijven? Een Franse agent zegt niks. Met als gevolg dat er steeds meer op de weg staan en uiteindelijk een hele groep. En dan beukt de politie de groep van de weg. Zo krijg je opstand.” Hij verwacht geen rellen zoals in 1998, maar durft ze net als anderen ook niet uit te sluiten. Dreiging blijft. Altijd.

    • Fabian van der Poll