Welkom nieuwe elementen: nihonium, moscovium, tennessine en oganesson

Wie bezwaren heeft tegen de namen nihonium, moscovium, tennessine of oganesson voor de vier nieuwe chemische elementen 113, 115, 117 en 118 moet zich voor 8 november bij de IUPAC melden. Die International Union of Pure and Applied Chemistry maakte de plannen voor de namen op 8 juni bekend.

Riken

Element 113: nihonium, met zijn ontdekker Kusuke Morita. Riken

De IUPAC geeft namen aan alle nieuwe chemische verbindingen en elementen. Voor de tientallen nieuwe chemische verbindingen die er dagelijks bij komen zijn er systematische IUPAC-naamgevingsregels. Maar een naam voor een nieuw chemisch element is andere koek. Er zijn 118 elementen. De 19 met de hoogste nummers kunnen alleen worden gemaakt en gemeten in grote kernfysische instituten. De IUPAC erkent een element als het langer dan een honderdduizendste van een miljardste seconde (10-14 seconde) kan bestaan.

Voor de elementen 113, 115, 117 en 118 heeft speciale nieuwe-elementencommissie van de IUPAC tot op de bodem uitgezocht wie de elementen als eerste heeft gemaakt en aangetoond. Dat steekt nauw, want er zijn concurrerende instituten.

Nihonium, uit Japan

De eer voor element 113 ging naar het Japanse RIKEN Nishina Center for Accelerator Based Science. Dat mocht daarna een naam voorstellen. Iedereen dacht dat het japonicum zou worden. Maar de Japanners kozen een oudere naam voor Japan: nihon. Dat betekent ‘land van de rijzende zon’. Het voorstel is nihonium (Nh).

Het Russische Dubna-instituut en de Amerikaanse versnellers in Livermore en Oak Ridge stelden moscovium (Mc, 115) en tennessine (Ts, 117) voor, genoemd naar de landstreken waar Dubna en Oak Ridge liggen. Livermore heeft al een element met livermorium (Lv, 116).

Elementen mogen worden genoemd naar landen, landstreken, mineralen, een eigenschap van een element, of naar een wetenschapper.

Met oganesson (Og, 118) wordt de 83-jarige Russische fysicus Yuri Oganessian geëerd. Het is het tweede lement dat naar een levende mens wordt genoemd. In 1994 werd voorgesteld om element 106 naar de Amerikaanse kernfysicus en elementenontdekker Glenn Seaborg te noemen. Die naam sneuvelde bijna, omdat het idee was dat je dood moest zijn voordat je in je element kan voortleven. Seaborgium (Sg) redde het – Seaborg stierf in 1999.

    • Wim Köhler