Rokin: nu nog een bouwput, straks is het hier flaneren

Rokin Amsterdammers mijden het rommelige Rokin liever. Maar als de Noord/Zuidlijn rijdt moet het een straat zijn met allure: grote warenhuizen die veel publiek trekken.

Foto’s Tammy van Nerum. Artist impression Rokin: Hudson’s Bay Company

Het is een rommeltje op het Rokin. Verkeersregelaars leiden passanten langs de bouwplaats waaronder volgend jaar de Noord/Zuidlijn moet rijden. Fietsers scheuren over smalle stroken langs touringbussen en groepen toeristen. Langs kranen, Dixi’s en een waaier slordig geparkeerde fietsen. Trams rijden af en aan naar geïmproviseerde haltes. Er klinkt geboor, getingel, getoeter. En af en toe de Nieuwe Kerk.

Dan de commercie: een wirwar aan prijzen en smaken. Antiquairs en horlogezaken, als een restant van vroeger toen het Rokin nog chic was, tussen souvenirwinkels en telefoonzaken. Hotels, ijswinkels, een Chinese massagesalon. Maar ook grote modeketens als Forever 21, Urban Outfitters en volgend jaar het warenhuis Hudson’s Bay. En cultuur, zoals kunstenaarsvereniging Arti, boekwinkel Scheltema, het Allard Pierson Museum en sinds 2012 de redactie van deze krant.

Hoe ziet deze straat eruit, als straks de Noord/Zuidlijn rijdt, de bouwvakkers zijn verdwenen, het Project Rode Loper is afgerond en nieuwe verkeersregels gelden?

Een gemeentelijke visie uit 2011 liegt er niet om. Het Rokin moet in 2020 een „entree-met-allure” zijn met „kosmopolitische grandeur”, waar bewoners en bezoekers de „energie van de metropool Amsterdam” voelen en de „top van de winkelmarkt” is gevestigd. Er zit „hoogwaardige nieuwe horeca” en er is „veel ruimte voor flaneren.”

Voorzitter van stadsdeel Centrum Boudewijn Oranje (D66) moet grinniken om die hoogdravende woorden, maar is positief gestemd. „Ik denk dat het Rokin heel mooi gaat worden”, zegt hij. „Ik denk dat het vanaf nu alleen maar beter wordt.”

En dat terwijl het Rokin tijdens de crisis een „onmogelijke straat” was. Veel kenmerkende antiekzaken waren verdwenen. Het chique veilinghuis Sotheby’s was in 1998 al vertrokken. Winkels en kantoren stonden leeg, waarde van vastgoed daalde. Er kwamen meer bel- en toeristenwinkels en massagesalons, wat de straat er niet aantrekkelijker op maakte.

Maar de markt herontdekte het Rokin, aangemoedigd door gunstigere economische omstandigheden. Hier was nog wél ruimte, een schaars goed in de compacte hoofdstad – en dat midden in het centrum. „We hebben als stadsdeel meegewerkt met ondernemers in stedebouwkundige zin”, zegt Oranje, „maar alleen als een formule van een bepaald niveau was. Als we dachten dat de komst van een partij zou bijdragen aan de opwaardering van het Rokin.” Zo mochten de panden van modeketens Pull&Bear, Forever 21 en Urban Outfitters worden doorgetrokken zodat er zowel een ingang aan het Rokin als aan de Kalverstraat ontstond.

Vastgoedontwikkelaar Ivy Group is sinds vijf jaar actief op het Rokin en heeft inmiddels de rij panden vanaf boekhandel Scheltema tot aan de NRC-redactie gekocht, en de op de Nes gelegen monumentale Grote Vleeshal. De ontwikkelaar kocht ook de Industrieele Groote Club en het pand waarin modeketen Forever 21 gevestigd zit (dat is inmiddels weer verkocht). „Een interessant stuk Amsterdam”, verklaart eigenaar Mark van Ginkel zijn interesse voor het gebied, „waar grootschalige herontwikkeling mogelijk was.” Met andere woorden: er mocht worden gesloopt.

Het oude Fortispand ging tegen de vlakte. Ervoor in de plaats worden momenteel twee nieuwe warenhuizen gebouwd. In eerste instantie zouden hier Marks&Spencer en het nieuw op te richten luxe warenhuis Hausmann in komen, maar dat ging niet door. Vorige maand werd bekend dat het Canadese Hudson’s Bay de panden volgend jaar zal betrekken, en ook de Grote Vleeshal op de Nes.

Hudson’s Bay wordt een warenhuis van 15.800 vierkante meter met mode, interieurartikelen, accessoires en horeca. Gericht op de bovenkant: minder luxe dan de Bijenkorf, maar luxer dan de V&D. Er gaan geruchten dat in de Vleeshal een versmarkt komt, maar hierover wil het bedrijf niets anders kwijt dan dat de drie aan elkaar grenzende panden worden „getransformeerd tot één Hudson’s Bay beleving”. Het Canadese bedrijf opent ook een warenhuis in de Kalver toren, Saks OFF 5TH.

Metrohalte

Pal voor de winkel komt een extra uitgang van de halte Rokin van de Noord/Zuidlijn. Hier stappen volgend jaar dagelijks naar verwachting 52.000 mensen in en uit. Dit najaar al gaan nieuwe verkeersregels in. Auto’s moeten dan via de Amstel over het Rokin de stad uitrijden. De gemeente wil bestuurders zo ontmoedigen door de binnenstad te rijden (in plaats daarvan over de Nassau– en Stadhouderskade) en verwacht minder verkeer op het Rokin. Er komt ook een parkeergarage voor vergunninghouders en een fietsenstalling onder de Grote Vleeshal. Ook zullen minder trams rijden over het Rokin.

De stegen tussen Kalverstraat, Rokin en Nes worden zo verlicht dat ze veiliger aanvoelen en de straten gevoelsmatig meer met elkaar in verbinding staan. Er worden bomen geplant en er komt een fontein en een nieuwe bestrating, zodat er een soort plein ontstaat. Het idee is dat de oneven, zonnige kant van het Rokin de plek blijft voor terrassen en restaurants en de even kant voor winkels.

Het wordt interessant te zien wat de effecten zijn van al die veranderingen op de loopstroom van bezoekers, zegt Pauline Buurma, straatmanager van het Rokin, theaterstraat Nes, de Kalverstraat en de Oude Turfmarkt. Buurma houdt zich als belangenbehartiger van ondernemers en eigenaren onder meer bezig met het marketingplan voor als het Rokin straks klaar is. De straat wil zich profileren als „stadsboulevard met allure”, zegt ze, waar het goed shoppen is vanwege de hoeveelheid grote modeketens en warenhuizen. Nu al zitten er een flagshipstore van H&M (in het oude pand van Maisson de Bonneterie), een Urban Outfitters en een Mango. Een stukje verderop, op het Damrak in het oude C&A-complex, opent binnenkort de grootste vestiging van budgetketen Primark in Nederland. En volgend jaar dus het grote Hudson’s Bay. Buurma: „Het leesmuseum op 102 (waar Sotheby’s zat) is net gekocht door een grote investeerder, we hopen dat daar ook een warenhuis in komt. Het is afwachten wat er in de oude V&D komt. En ik weet dat nog een aantal eigenaren een warenhuis overweegt.”

Waarom al die grote ketens als de binnenstad al zo druk is? Wordt het gebied zo niet nog chaotischer? „Het Rokin is juist een mooi voorbeeld van hoe je door gebouwen beter te gebruiken en de openbare ruimte te transformeren, de groei van de stad beter kunt absorberen”, zegt stadsdeelvoorzitter Boudewijn Oranje. „En met grote ketens is niets mis. Het gaat om variatie. Daarom gaan mensen naar een stad.”

Het moeten niet alléén maar H&M’s en Zara’s worden, zegt ook Mark van Ginkel van de Ivy Group, die in het gebied naast winkels ook woonplekken en kantoren ontwikkelt. „Dan wordt het Rokin een eenheidsworst.” Hij vindt het in dat opzicht „zorgelijk” dat er nog altijd eigenaren zijn die hun pand aan de hoogste bieder verhuren. „ Er zijn altijd wel een paar eigenaren die voor de korte klap gaan. Dan krijg je nog meer toeristenwinkels. Dat vind ik geen kwaliteit.”

Straatmanager Buurma is daarom veel in gesprek met eigenaren, zegt ze. „De meesten snappen gelukkig wel dat de samenstelling van winkels het niveau van de hele straat omhoog haalt.” De ondernemers zien graag meer cultuur op het Rokin. „Het is een mooie straat, vol prachtige panden. Er zitten veel juweliers en antiquairs. Dat willen we graag zo houden.”

Toch is niet iedereen overtuigd van de potentie van het Rokin. Olaf Nieuwenhuis en Paul Bremmer van vastgoedbelegger Kroonenberg Groep, de grootste vastgoedeigenaar op de Kalverstraat, vinden de winkelstraat wat overschat. Allereerst omdat de straat zo breed is dat je niet aan weerszijden kunt winkelen, met autoverkeer in het midden. „Staat iedereen daar lekker in de file te gassen.” Maar ook omdat veel panden aan de kant van het oude Fortisgebouw een niveauverschil hebben, met een souterrain en een bel-etage. „Door het beleid van de stad en monumentenzorg krijgen eigenaren niet de gelegenheid panden samen te voegen. Dus die lenen zich totaal niet voor grote winkels.”

Ja, het Rokin zal door de Noord/Zuid-lijn een „kwalitatieve slag” maken, denken ze. „Maar het wordt nooit de hoofdwinkelstraat.” Want, zo zeggen ze, wat zegt iedere Nederlander als ze wordt gevraagd naar de belangrijkste winkelstraat? „Juist, de Kalverstraat. En die is in geen 20 jaar opnieuw bestraat.”

    • Mirjam Remie