Privéoorlog topman en bond gaat door

Opnieuw is er gedoe bij het Europees Octrooibureau. Het nietsontziende karakter van topman Battistelli is een zorg voor de lidstaten.

Begin dit jaar leek het nog of president Battistelli van het EOB zou aftreden. Foto Andreas Terlaak

De oorlog tussen president Benoît Battistelli van het Europees Octrooibureau (EOB) en zijn vakbond duurt voort. Terwijl de Fransman donderdag in Lissabon de uitvinder van het jaar bekroonde, hield zijn personeel in Den Haag een protestmars langs ambassades van Europese lidstaten. „Ons management pest en intimideert vakbonds- en ondernemingsraadsleden op een wijze die in uw land onacceptabel zou zijn”, schreven ze aan de ambassadeurs.

Het octrooibureau (38 lidstaten, 7.000 werknemers) is de grootste intergouvernementele organisatie in Europa, na de Europese Commissie. Het bureau toetst octrooiaanvragen en verleent Europese patenten. Naast het hoofdkantoor in München is er onder meer een vestiging in Rijswijk.

Begin dit jaar liepen de spanningen bij het bureau nog zo hoog op dat het even leek alsof Battistelli (65) zou aftreden. Het hoogste orgaan van het bureau, de beheersraad die de 38 lidstaten vertegenwoordigt, dwong Battistelli met een resolutie om flink in te binden tegen vakbond SUEPO.

Het ingrijpen volgde op het ontslag van twee vakbondsleiders: de Nederlandse Els Hardon, vakbondsvoorzitter in München, en haar Duitse voorganger Ion Brumme. Penningmeester Malika Weaver is gekort in haar salaris. De officiële verwijten zijn samenzwering tegen Battistelli en het wegpesten van een lid van de ondernemingsraad die pro-Battistelli was.

Schuldig aan misdragingen

Maar de president is nog niet klaar met de bond, die de helft van de werknemers vertegenwoordigt. De eigen ‘onderzoekseenheid’ van het bureau heeft de afgelopen tijd onderzoek gedaan naar vakbondssecretaris Laurent Prunier, die te gestresst is om te werken en vijf maanden onbetaald thuis zit. Vorige week kreeg hij het eindrapport thuisbezorgd. Conclusie: schuldig aan ‘misdragingen’ die het Battistelli’s leiderschap ondermijnen.

„Of u heeft de resolutie van de lidstaten niet begrepen, of u negeert hem van begin af aan”, schreef Pruniers advocaat Liesbeth Zegveld vorige week in een brief aan Battistelli en alle lidstaten. De president was immers opgeroepen alle procedures tegen vakbondsleden aan te houden. Hij moet de ‘disciplinaire procedures’ eerst herzien, zorgen dat ze rechtvaardig zijn en ook zo gezien worden.

Het punt is dat het bureau als internationale organisatie niet onder nationaal arbeidsrecht valt. We zijn immuun en onze regels kun je daarom niet door Nederlandse ogen zien, zegt Battistelli. In weerwil van het Haagse Gerechtshof weigert hij vakbond SUEPO te erkennen. Medewerkers met een arbeidsconflict moeten naar de Internationale Arbeids Organisatie, een traag VN-orgaan in Genève. Het kantoor in Rijswijk maakt gebruik van een Belgische bedrijfsarts die niet in Nederland als arts is geregistreerd.

Ook heeft het EOB een eigen onderzoekseenheid – die werknemers zonder advocaat verhoort, zegt de bond. Onderzoek bevestigt dat de „integriteit” en het „ethische gedrag” van deze eenheid verbeterd kan worden. Er moet een „veel heldere” definitie van misdragingen worden opgesteld, volgens een rapport uit mei. De dienst moet helder uitleggen hoe e-mails en computers worden doorzocht. En vooral: de eenheid moet onafhankelijk van de president opereren.

De zaak-Prunier kan eind deze maand een gevoelig onderwerp vormen als de beheersraad bijeenkomt. Belangrijke lidstaten, zoals Nederland, Duitsland, Frankrijk, Zweden en Zwitserland, hebben zware kritiek op Battistelli, volgens bronnen. De negatieve publiciteit schaadt de reputatie van het bureau, dat uitmuntende patentonderzoekers heeft. De incidenten brengen gastlanden zoals Nederland ook in verlegenheid, omdat ingrijpen bijna onmogelijk is.

Inhoudelijk gezien zijn ook kritische lidstaten het wel eens met Battistelli. Ze steunen zijn hervormingen, zoals investeringen in IT en bonussen voor prestaties, en ook het bedrijfsresultaat is goed. De zorg van de lidstaten zit vooral bij het nietsontziende, opvliegende karakter van Battistelli. De president lijkt een privéoorlog tegen een vakbond te voeren, die even strijdlustig is als de president zelf.

Omdat de president bij het EOB veel macht heeft, kunnen de 38 lidstaten niet veel doen. Er is geen afzettingsprocedure, nog los van de vraag of daar een meerderheid voor te porren is. Hoe meer tijd verstrijkt, hoe dichter Battistelli bij het eind van zijn termijn komt. Dat kan wel nog twee lange jaren van conflicten , rechtszaken en slechte publiciteit betekenen.

En dat is te lang, voor sommigen. Het bureau meldde onlangs in een interne e-mail dat onbekenden de fiets van Battistelli hadden vernield en de remmen hadden gesaboteerd. Hij zou ook bodyguards hebben ingehuurd.

Het bureau gaat niet in op de individuele zaken zoals die van Prunier, aldus een woordvoerder. Zij zegt dat de beheersraad regelmatig wordt geïnformeerd over de hervorming van onderzoeken en strafmaatregelen.