Hipper, goedkoper en meer ruimte: LA is het nieuwe New York

Los Angeles is booming. De stad aan de Amerikaanse westkust is hard op weg om het nieuwe New York te worden. Alleen dan zonnig, open en vriendelijk.

Foto: Scott Reys / Instagram.com /Los Angeles

Elke ochtend maakt Bernhard Willhelm (43) eerst een wandeling in de heuvels van Hollywood. “Dan ben je meteen in een andere stemming”, zegt hij. De Duitse modeontwerper woont sinds kort in Los Angeles. Van de zon, de stilte, de frisse lucht en de talloze hardlopers krijgt hij vanzelf zin in de dag. “In Parijs was dat onmogelijk. Het verkeer alleen al!”

Creatievelingen van alle leeftijden en met verschillende achtergronden vinden de laatste jaren hun weg naar Los Angeles. Uit Europa, Azië en Zuid-Amerika. En vooral uit New York. Want de stad heeft oude clichés achter zich gelaten. In LA zijn plastic oppervlakkigheid, levensbedreigende smog en heftige criminaliteit verleden tijd.

De culturele sector van de stad met tien miljoen inwoners bloeit. Het is een renaissance die Hollywood overstijgt. De filmwereld is nog altijd belangrijk, de sterren zijn nooit verdwenen, evenmin als de kitscherige ‘star tours’ door Beverly Hills in een bus met open dak. Maar daarnaast huisvest LA in Beverly Hills en de kustwijken een financieel bloeiende tech-sector: ‘Silicon Beach’. Netflix, SnapChat, YouTube en tientallen minder bekende start-ups openden er kantoren en lokken jong tech-talent naar LA.

Volgens analisten gaat het zelfs té goed: Groeiwonder Silicon Valley hapert

De millennials maken het verschil

Net als in andere steden – Pittsburgh, Portland – gaat de komst van technologisch begaafde millennials gepaard met een hausse in de kunsten. Bekende New Yorkse en Europese galerieën die tien jaar geleden voor geen goud met Los Angeles geassocieerd wilden worden, openen hun deuren in het voormalige getto Boyle Heights.

Schrijvers en fotografen vinden er betaalbare woonruimte, ruime ateliers en schitterend licht. De bloei van kwaliteitstelevisie trekt intussen een nieuwe generatie acteurs en regisseurs aan: creatievelingen voor wie Brooklyn, New York, nog niet zo lang geleden de droombestemming was. Brooklyn is onbetaalbaar en vol. LA biedt lage huren en ruimte.

Ook bekende modeontwerpers vestigen zich in LA. Naast Bernhard Willhelm bijvoorbeeld de Fransman Hedi Slimane, die dit voorjaar afscheid nam als hoofdontwerper van Yves Saint Laurent. Toen hij daar in 2012 werd benoemd, verhuisde hij de ontwerpstudio van Parijs naar LA. Ook zijn laatste mannenshow werd hier gehouden.

“New York is zó voorbij” - Bret Easton Ellis

LA als het hippe alternatief

De talloze foodtrucks en chique restaurants van West Hollywood serveerden altijd al spannend en gevarieerd eten. Nu zijn overal in LA plekken te vinden met uitstekende Koreaanse, Mexicaanse en Amerikaanse gerechten. Tel het perfecte klimaat en de bergachtige wildernis die de stad omringt daarbij op, en zo blijkt LA voor veel nieuwkomers een cool alternatief voor New York, Parijs of Amsterdam.

De Nederlandse cameraman Joost van Gelder (46) fietst en loopt veel in Brentwood, een rustige wijk vlak bij de zee en de heuvels in het noordwesten. LA weet hem altijd te verrassen; op de raarste plekken kan postmoderne schilderkunst, experimentele dans, formidabele sushi of bier van een hip brouwerijtje opduiken. “Er kan zo veel in LA. Er heerst een creatieve sfeer”, zegt Van Gelder. Hij moet nog altijd niets hebben van de autocultuur en het ‘ruige individualisme’ dat het Amerikaanse westen van cowboys en Ronald Reagan heeft gekenmerkt. De vrijheid en rust van LA spreken de Nederlander aan.

Bret Easton Ellis omschreef de aantrekkingskracht van de stad in Less Than Zero, zijn nihilistische roman uit 1985. Desondanks keerde Easton Ellis zijn geboorteplaats de rug toe en vertrok naar New York om er naam en furore te maken. Hij ging weer terug naar de westkust toen LA hot begon te worden. “New York is zó voorbij”, oordeelde hij toen.

Foto: Getty Images

Foto: Getty Images

Mexicanen ruziën met hipsters in Tesla’s

“Een kunstenaar heeft twee dingen nodig. Ruimte en mensen met geld”, zegt Elena Dorfman (50). “Hier zijn beide in overvloed.” Haar hoge, kale atelier is gevestigd in een gigantisch warenhuis, omgebouwd tot een kunstcollectief aan snelweg 5 aan de oostkant van de stad. Die strook, vlak bij het centraal gelegen downtown, verandert zo snel dat de Mexicaanse eigenaars van taco-trucks er om parkeerruimte ruziën met hipsters-in-pak-zonder-das in Tesla’s.

“Ik zie duisternis en licht, plezier en angst naast elkaar. De schoonheid is krachtiger.”

Opgegroeid aan de progressieve Amerikaanse oostkust was Dorfman “door en door New Yorker” geworden. “Brooklyn was het centrum van het universum. Waarom zou je ooit ergens anders heen gaan?” Niemand die cool of interessant gevonden wilde worden – niemand die ze kende – woonde in LA.

Dat begon te veranderen toen de recessie toesloeg. Dorfman en haar man konden zich Brooklyn niet meer veroorloven toen ze steeds minder werk verkocht. In 2009 namen ze de gok: ze vertrokken. Niet naar San Francisco, want hoewel die stad onder New Yorkers en Europeanen bekendstaat als een acceptabel alternatief voor New York is San Francisco al tijden net zo duur. Dorfman ging naar LA, de stad die zij de afgelopen twee jaar heeft vereeuwigd in een serie fotografische kunstwerken.

De rivier als spiegel van de transformatie van LA

Dorfman maakt grote compilaties van foto’s van de LA River. Haar composities, die 8.000 dollar of meer kosten, vinden aftrek in rijke wijken als Beverly Hills en in nieuwe kunstcentra zoals de hipsterbuurt Silver Lake, waar yuppen met geld hun koffiebars en antikapitalistische graffiti koesteren. Het is min of meer toeval, geeft Dorfman toe, maar ze heeft de transformatie van de rivier weten te vangen: van vervuild industrieel kanaal naar een steeds schonere waterweg met afgeschermde fietspaden. Buurtbewoners kajakken en spelen er. De architect Frank Gehry – die in LA het concertgebouw Disney Hall ontwierp – en de Nederlandse waterexpert Henk Ovink zijn ingehuurd om de rivier verder om te toveren in een sportief- en recreatiegebied.

Zo ver is het nog niet. Nog altijd zijn er naast de spelende kinderen aan de oevers veel daklozen en drugsverslaafden te vinden. Toch weerspiegelt de rivier de transformatie van LA als geheel, vindt Dorfman. “Ik zie duisternis en licht, plezier en angst naast elkaar. De schoonheid is krachtiger.” In Boyle Heights, vlak bij Dorfmans atelier, opent galerie na galerie, zoals het gerenommeerde Hauser Wirth & Schimmel.

Het gaat zo snel dat The New York Times kort geleden een licht verwonderd artikel publiceerde. Hoezo vestigen de interessantste galerieën zich in een voormalig getto aan de rand van een stad waar New Yorkers altijd op neerkeken? Galeriehouder Michele Maccarone legde uit dat de onontkoombare prestatiedrang van New York geen rol speelt in LA. Dat is goed voor kunstenaars en de galerieën waar ze hun werk aan de man brengen. “De competitie is niet zo heftig. Er is ruimte om te denken.”

Foto: Getty Images

Foto: Getty Images

Van Zombie-land tot ‘cutting edge’

Downtown en de buurten ten oosten van het centrum, richting de rivier en snelweg 5, waren decennia “zombie-land”, zegt Joost van Gelder. Alleen bendeleden en daklozen wisten er de weg. Nu is downtown een centrum voor high arts, met de Disney Hall, waar de Venezolaanse huisdirigent Gustavo Dudamel optreedt met een toporkest. Het nieuwe moderne-kunstcentrum The Broad ligt er tegenover en museum LACMA, voor beeldende kunst en live muziek op vrijdagavond, is een kwartier rijden.

Ook andere buurten ten noorden en oosten van downtown hebben een gedaanteverwisseling ondergaan. Los Feliz was een stille minderheidswijk met veel Iraniërs en Latino’s. Tegenwoordig vind je er veganistische lunchtenten, espressobars en de beste burrito’s van LA. De baarden, tatoeages, geruite overhemden, plastic brillen en tweedehands-platenzaakjes zijn niet meer te tellen. De buurt wordt bovendien geflankeerd door Griffith Park, een ruim natuurgebied waar de wandelaar op de heuvelachtige paden kan rekenen op coyotes en adembenemende vergezichten.

“Alles is hier ver van elkaar, het duurt lang voordat je op je bestemming bent”, zegt Lauren Thompson (44). “Maar het is in LA gastvrijer, warmer.” De schrijfster en televisieproducer woonde jarenlang in Brooklyn, New York, en is nu neergestreken in Los Feliz. Optimisme en yoga namen de plaats in van het cynisme van Brooklyn. “Ik wist niet dat ik dit zou aantreffen, maar LA is een mengelmoes van mode, kunst, cuisine, sociale media, film. Allemaal cutting edge.”

“Hier kun je van het leven genieten, zonder afleiding. LA is een plek om alleen zijn. Alleen en creatief.”

Geen oorspronkelijke bevolking, dus iedereen is nieuw

De intocht betekent dat ‘oorspronkelijke’ inwoners plaatsmaken. Ze trekken steeds verder de goedkopere buitenwijken in. Of ze gaan richting Californische steden als Bakersfield en San Bernardino. Lokale historici wijzen erop dat LA geen ‘oorspronkelijke’ bevolking kent; iedereen is een nieuwkomer in de jonge stad. Misschien is dat de reden dat de gentrification hier weinig omstreden is.

Maar de schaduw van de spontane stadsvernieuwing is wel duidelijk zichtbaar in een wijk als Echo Park. Daar verdwijnen de laatste wasserettes waar je de buren tegenkwam en een date kon oppikken, zoals in de film Anchorman 2. In de nieuwe flats heeft iedereen zijn eigen wasmachine. “Wasserijen leunen op klanten met lage inkomens, de vraag daalt als die mensen verdwijnen”, berichtte radiostation KPCC.

De Angeleno van nu is niet te omschrijven. In de hypermulticulturele metropool worden Engels, Spaans, Chinees, Koreaans en nog 220 talen gesproken, blijkt uit onderzoek van universiteit UCLA. De recente influx van nieuwkomers uit alle windstreken maakt de stad alleen maar diverser. Toch meent modeontwerper Bernhard Wilhelm iets kenmerkends waar te nemen op het gezicht van de inwoners van LA: “Het is een goede plek om te herstellen, waarvan dan ook. Dat zie je in de ogen van de mensen. Ze zijn echt minder gestrest.”

In zijn huis met uitzicht op de skyline – “Eindelijk, uitzicht!” – vat Wilhelm samen waarom LA wordt herontdekt: “Hier kun je van het leven genieten, zonder afleiding. LA is een plek om alleen zijn. Alleen en creatief.”

    • Diederik van Hoogstraten