Als een zalm glij je het museum door

Het relatief onbekende museum GeoFort krijgt een internationale prijs. Er is een zalmdoolhof en je kunt met een lift de aarde in.

De denkbeeldige lift gaat niet omhoog, maar naar het binnenste van de aarde. Langzaam trekken de aardlagen voorbij. Zout, zand, gas, steenkool, diamant en magma.

Naarmate je dichter bij de aardkern komt, wordt het gloeiend heet. Hoe overleef je dat? Eenmaal weer boven, is het idee, kennen kinderen de aarde letterlijk en figuurlijk van binnenuit.

In museum GeoFort in Herwijnen kunnen kinderen leren door te doen. In die aanpak is het relatief onbekende museum niet uniek, maar wel heel goed. Donderdagavond werd het in de Oostenrijkse plaats Graz uitgeroepen tot winnaar van de Children in Museums Award 2016.

Deze in 2012 voor het eerst uitgereikte prijs is een initiatief van het internationale museumnetwerk Hands On! en de European Museum Academy en bedoeld om kindermusea in Europa te belonen voor innovatie en creativiteit. Vier jaar geleden was ook al een Nederlands museum winnaar, het Tropenmuseum Junior in Amsterdam.

Navigatie en cartografie

GeoFort is een fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het is geheel gewijd aan navigatie en cartografie, fenomenen die het museum begrijpelijk wil maken voor kinderen.

De rol van ouders is beperkt: zij mogen hooguit de tekst op een bordje voorlezen. GeoFort wordt voornamelijk ondersteund door fondsen en bedrijven. Een subsidieaanvraag bij het rijk van 350.000 euro werd onlangs afgewezen door de Raad voor Cultuur. Het is ook niet altijd open, alleen in het weekend en tijdens schoolvakanties. Of op afspraak.

De jury van de Children in Museums Award roemde de „innovatieve en creatieve” aanpak van GeoFort. „Wanneer je droge onderwerpen bij kinderen boeiend weet te maken, doe je het goed.”

Experimenteerpubliek

Je kunt in het fort zowel buiten als binnen dingen doen. En dat op zoveel verschillende manieren dat kinderen van diverse leeftijden het hele bezoek lang geboeid blijven, aldus de jury.

De initiatiefnemers, Bart Bennis en Willemijn Simon van Leeuwen, hebben allebei bij de ANWB gewerkt en elkaar daar ook ontmoet, voordat ze GeoFort begonnen. Zij willen geen werken in vitrines (saai voor kinderen) maar publiek dat de hele tijd experimenteert.

Kinderen kunnen aan een vierdimensionale globe draaien om te zien hoe continenten en oceanen worden gevormd. Een buitenactiviteit is bijvoorbeeld het ‘zalmdoolhof’. Net als een zalm op zoek naar de rivier moeten kinderen de weg naar buiten ruiken: navigeren met je neus.

De prijs voor beste kindermuseum bestaat uit een geldbedrag van 5.000 euro en een wisseltrofee van Nijntje. Het bronzen beeld is gemaakt door beeldhouwer Marc Bruna, zoon van Nijntje-tekenaar Dick Bruna.

Sinds 2014 kunnen naast specifieke kindermusea ook educatie-, kinder- en jeugdafdelingen van musea en sciencecentra meedoen aan de competitie voor de Children in Museums Award. Dit jaar waren er 17 kandidaten, waarvan 9 werden genomineerd.

Er waren twee andere Nederlandse genomineerden: het Verzetsmuseum Junior en het Nemo Science Museum, beide gevestigd in Amsterdam. De afgelopen drie jaar wonnen musea in de Verenigde Staten, Denemarken en Oostenrijk.

    • Lisa Vos