Stemformulier als kunstwerk

In het stadje Draguseni, in het Noorden van Roemenië, stemden kiezers afgelopen zondag voor een nieuwe burgemeester. Ze hadden de keuze uit vier kandidaten. Drie hadden dezelfde naam: Vasile Cepoi.

Die drie Cepois zijn geen familie van elkaar. De voornaam is bekend in het hele land, de achternaam in de regio waar het stadje Draguseni ligt, dat zo’n 2500 inwoners telt.

Ik doe mijn best het stemformulier te pakken te krijgen. Want politiek als kunst... daar kan zelfs politieke kunst niet tegenop.

Er schuilt schoonheid in drie kandidaten met dezelfde naam. Het reflecteert een omkering van de situatie in Roemenië, 25 jaar geleden. Toen stonden er verschillende namen op het stemformulier, maar slechts één partij.

Wat heb je liever? Wel, de vierde kandidaat, met de andere achternaam, weet het wel. Voor hem was het een prachtige situatie, want zijn belangrijkste tegenstander, de huidige burgemeester Vasile Cepoi zou weleens veel stemmen kwijt zijn geraakt aan naamgenoten. Mensen vergissen zich makkelijk als drie kandidaten de naam hebben van de man waar zij op willen stemmen.

Vandaar ook dat Roemenen het niet allemaal even mooi vonden. Het gekrakeel ging om de vraag of de enige niet-Cepoi niet de hand in zijn eigen tegenstand had gehad.

Maar dat is politiek. Artistiek gezien is het alsof het stemformulier wil zeggen: het doet er niet toe wie de kandidaat is, of hoe hij heet, het gaat om het beleid. Stop met alle aandacht in campagnes voor de persoon. Het formulier kan ook populistischer worden uitgelegd: die politici, dat is één pot nat. Zelfs hun namen verschillen niet meer van elkaar.

Uniek is het niet. Vooral in India gebeurt het vaker. Twee jaar geleden ontdekte een kandidaat dat hij op één dag 10 concurrenten erbij had gekregen die allen zijn naam droegen: Chandu Lal Sahu. De kwade opzet was hier vrij makkelijk aan te tonen: nadat de kandidaten zich allen op dezelfde dag bij de kiescommissie hadden gemeld, verdwenen ze allemaal. Ze doken onder tot de verkiezingen, opdat geen journalist ze tijdens de campagne een vraag kon stellen.

Kwade opzet of niet, de kieswet werd niet overtreden. Politicologen kunnen daar weer eens uit leren dat wetten alleen niet genoeg zijn. De democratie kan pas gedijen bij geloof erin.

En wat leert het de kunstliefhebber? Dat weet ik nog niet: eerst maar eens dat stemformulier inlijsten. En dan op zoek naar dat Indiase formulier uit 2012: kiesdistrict Mahasamund, provincie Chhattisgarh.

En o ja, in Draguseni maakte het achteraf gezien allemaal niets uit. De zittende burgemeester, een Cepoi, heeft de verkiezingen gewonnen.

    • Pieter van Os