Onhandig: nóg een staking voor het EK

Voor de negende dag staken de Franse treinen donderdag. De baas van spoorbedrijf SNCF wil hervormen, maar werd gepasseerd door de regering.

Dat in Frankrijk de staat grote invloed uitoefent op het bedrijfsleven, zal voor de ervaren bestuursvoorzitter Guillaume Pepy van spoorbedrijf SNCF geen verrassing zijn geweest. Dat de regering van premier Manuel Valls de bedrijfstop bij een cruciale hervorming om politieke redenen buitenspel heeft gezet, moet niettemin hard zijn aangekomen.

Het gebeurde begin vorige week in een ultieme poging om een staking bij de ‘officiële vervoerder’ van het naderende EK voetbal, dat vrijdag begint, af te wenden.

Terwijl al overal in Frankrijk werd geprotesteerd tegen liberalisering van de arbeidswetgeving, kwam een treinstaking die in de eerste plaats over arbeidsvoorwaarden zou gaan wel heel erg slecht uit.

In overleg met twee regeringsgezinde vakbonden zette staatssecretaris van Transport Alain Vidalies de SNCF daarom op zaterdag 28 mei eigenstandig een streep door hervormingsplannen die volgens de SNCF noodzakelijk zijn om de toekomstige concurrentie op het spoor het hoofd te bieden. Pepy was niet uitgenodigd en was razend, onthulden Franse media deze week. Hij zou met ontslag hebben gedreigd.

En de staking werd er niet mee voorkomen. Alleen de gematigde CFDT besloot aan het werk te gaan, maar de andere bonden zetten de acties door. Voor de negende dag valt daarom donderdag een deel van het treinverkeer uit. Ook een akkoord begin deze week met de andere bonden op basis van de toezeggingen van de staatssecretaris, hebben de leden van de radicale vakcentrales CGT en SUD niet kunnen overtuigen weer aan het werk te gaan.

50 miljard schuld

Om de gepasseerde SNCF-baas aan boord te houden, kondigde Valls woensdag een injectie van 100 miljoen aan om het spoornet te verbeteren. Maar dat is een druppel op een gloeiende plaat. De SNCF (vervoersbedrijf en railbeheerder samen) heeft door structurele tekorten op vooral lange afstanden (TGV en intercités) een schuld van liefst 50 miljard euro. Pepy had gehoopt dat de staat een deel daarvan zou overnemen, maar een besluit daarover is uitgesteld.

Met de inmenging heeft de regering-Valls de SNCF „de nek omgedraaid”, oordeelde het rechtse parlementslid Hervé Mariton. „In een weekend heeft de regering een hypotheek gelegd op de hervorming van de SNCF”, schreef Le Monde fel. Terwijl Valls weigert toe te geven aan de bonden die demonstreren tegen zijn hervorming van het arbeidsrecht, zet hij volgens critici de toekomst van de SNCF op het spel.

Het spoorbedrijf staat bekend om zijn goede arbeidsvoorwaarden. Zo mogen machinisten al op hun 52ste met pensioen en mag een deel van de familie van de meer dan 200.000 werknemers praktisch gratis reizen. Maar de nu deels teruggedraaide hervormingen gingen niet over de pensioenleeftijd, noch over de 35-urige werkweek of de secundaire arbeidsvoorwaarden.

Het draaide vooral om versoepeling van de regels voor werktijden, zoals de volgens de SNCF te rigide afspraak dat rijdend personeel voorafgaand aan een vrije dag niet tot na 19 uur ’s avonds mag doorwerken.

Die bezuiniging is volgens de SNCF nodig om het bedrijf voor te bereiden op de in EU-verband afgesproken openstelling van de markt. Vanaf 2020 kunnen ook andere bedrijven op het Franse spoor TGV’s laten rijden en in 2023 wordt het vervoer op kortere afstanden vrijgegeven. De SNCF, voor 100 procent eigendom van de Franse staat, is nu nog monopolist bij het passagierstreinvervoer.

„Het is mijn verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat ons niet gebeurt wat de laatste jaren Air France is overkomen”, profeteerde Pepy in april. Hij wilde tijdig de kosten drukken en low-cost TGV’s ontwikkelen om gelijke tred te houden met de internationale concurrentie. Maar door het ingrijpen van de regering is de SNCF nu „voor jaren geblokkeerd”, zou hij volgens de Franse publieke televisie binnenskamers hebben gezegd.

    • Peter Vermaas