Opinie

    • Christiaan Weijts

Mini-orgasme door gehaalde trein

Het fluitsignaal roept een instinctieve reflex op, schrijft Christiaan Weijts.

Vooruitgang is mooi, maar dat er in twee eeuwen spoorwegevolutie kennelijk geen enkel beter vertreksignaal kon worden gevonden dan het blazen op een flúítje, dat is pas echt fabelachtig.

Ooit maakte godenzoon Pan een fluit van een tot rietstengel getransmuteerde nimf, honderden generaties schapenherders floten er hun kuddes mee in het gareel, en nóg klinkt op onze treinperrons hetzelfde wijsje om de reismeute te beteugelen. Al gaat dat steeds moeizamer.

‘Fluiten = niet meer instappen’ luidt de slogan van een nieuwe NS-opvoedcampagne. Die komt vast van dezelfde tekstdichter als die van die snelwegenborden: ‘Bij rood X rijstrook DICHT’. En van die stem in de Haagse trams: ‘Let op je spullen en houd je vast tijdens de rit.’

Hou je vast, straks komen er borden boven alle stoplichten: ‘Oranje = stoppen als dat nog redelijkerwijs mogelijk is.’

Naar die stoplichten hebben ze onderzoek gedaan, begin dit jaar. De officiële richtlijn is nu dat ze een halve seconde langer op oranje moeten. Beslist niet langer, dat werkt weer averechts.

Juist, NS. Dat is dus de oplossing. Noteer, in de nieuwe conducteursrichtlijnen: gelieve een halve seconde langer op uw fluitje te blazen.

Godallemachtige Pan. Ik geloof niet dat dit alles afkomstig is uit de meest lucide hoogvlakten van de menselijke geest. De waarheid is dat het oranje licht je oerinstinct aanspoort tot gas geven. De waarheid is dat tegen de triomf, tegen de onversneden kick van het gehaalde licht geen enkele redelijkheid is opgewassen. Ik weet niet of er hersenscans van oranjelichtrijders bestaan, maar ik weet zeker dat hun genotscentra er in oplichten als seinlampen.

En ik weet zeker dat ook elke tussen-de-deuren-doorspringer zo’n mentaal mini-orgasme beleeft in het gangpad. Daar kan geen campagnezinnetje tegenop: ‘Op het bord staat de vertrektijd, niet de instaptijd.’ Ja hoor. Nee heb je, ja kun je krijgen. Van proberen ga je leren. Wie goed doet…

FLIKKER EEN EIND OP! roept ons dierlijk instinct, waar Pan ook de god van is. Ezelsbruggetje voor campagnemakers: halen = triomf, missen = libidineuze krenking. Daar helpt geen moedertje lief tegen.

De hele campagne is gericht op het onderdrukken van een instinctieve reflex. Dat gaat niet werken. Leer liever van de reclame, die de instincten juist prikkelt om de kudde tot het gewenste gedrag te manipuleren. Roze koeken voor de eerste tien instappers?

Natuurlijk niet. De oplossing ligt zo voor de hand. Nederland heeft fantastische technologische creatievelingen en slimme designers. Laat de NS een prijsvraag uitschrijven voor de beste opvolger van het oeroude fluitje. Wie komt met die ene technologische vondst die ons biochemische mechanisme zo slim bespeelt dat het een kick geeft om niet meer in te stappen tijdens het vertreksignaal?

Dan mag het fluitje naar zijn verdiende rustplaats, naast de kniptang in het spoorwegmuseum.

    • Christiaan Weijts