Minder les op school

Vijf uur per week minder lesgeven door leraren, dan blijft er maximaal twintig uur per week over. Dinsdag nam de Kamer een motie aan om die mogelijkheid te onderzoeken. Zo’n substantiële vermindering van het aantal te geven lesuren kan overbelaste leraren verlichting geven en hun vak aantrekkelijker maken.

Nu is er een groot tekort aan leraren, met name in de exacte vakken en de talen. Beginnende docenten haken af omdat ze meteen voor volle klassen worden gezet en weinig steun krijgen om het vak echt te kunnen leren. Nakijken, les voorbereiden, overleggen over betere lesmethoden moet vaak in de vrije tijd gebeuren. Volgens vergelijkingen van de denkorganisatie van ontwikkelde landen, de OESO, zit de Nederlandse leerling relatief lang in de klas. Verminder dus het aantal lesuren, dan zouden al die problemen zijn opgelost. Het vak leraar wordt aantrekkelijker. Leraren kunnen beter plannen en gerichter les geven. Individuele leerlingen, met name achterstandsleerlingen krijgen meer aandacht.

Dat is minder gemakkelijk dan het lijkt. Als die mankerende vijf uur per week moeten worden ingevuld door andere leraren, dan wordt het lerarentekort op korte termijn nog veel groter. Er moet dan een kwart aan leraren bij. Een andere mogelijkheid is: minder uren les. Dan zullen ouders zich afvragen of ze eerder van hun werk weg moeten om de kinderen op te vangen. De oplossing is betere kinderopvang en buitenschoolse opvang, waar ouders nu relatief veel voor moeten betalen. Als die beter aansluiten bij school of op school worden aangeboden, moet de overheid daar meer aan bijdragen.

Linksom of rechtsom, vermindering van het aantal uren voor de leraar kost veel geld. Bij volledige vervanging van minder werkende leraren is dat 3,3 miljard euro extra, becijferde staatssecretaris Dekker (OCW, VVD). Een betere organisatie van de opvang zal niet minder kosten. Is dat de beste besteding voor beter onderwijs?

Volgens het aan Nederland gewijde OESO-rapport van afgelopen maand gaat er al veel goed. Er was zelfs verbazing over de hoge score van de relatief ongemotiveerde en ongedisciplineerde Nederlandse leerling. Achterstandsleerlingen doen het hier beter dan elders. Zou dat te maken hebben met het hoge aantal lesuren? Dat is moeilijk vast te stellen.

Wel blijft het tekort aan bevoegde leraren schrijnen. Er is dus veel aan gelegen om zware taken te verlichten. Dat kan door betere ondersteuning maar ook door minder lestijd. Daar kan mee worden geëxperimenteerd. En als minder les bevalt, moet de invoering geleidelijker gaan dan met vijf uur minder per week ineens.