Verkrachtingen op de universiteit, komt dat ook hier voor?

Een brief van een 23-jarig slachtoffer van verkrachting zorgde in de VS voor veel ophef. In Nederland ook. Hoe vergelijkbaar is de situatie?

Foto AP

De Amerikaanse website Buzzfeed publiceerde de brief van een 23-jarig slachtoffer van verkrachting aan de Amerikaanse Stanford Universiteit, een brief die volgens de website enorm veel gedeeld werd. De studente las de brief, die was gericht aan de rechter, voor tijdens een rechtszaak. De dader kreeg zes maanden cel.

In de brief schrijft het slachtoffer hoe ze na een feestje op de campus wakker werd op een brancard en te horen kreeg dat zij achter een container was gevonden en „mogelijk gepenetreerd was door een onbekende”.

De brief riep veel reacties op; ook in Nederland, nadat NRC de brief vertaalde en publiceerde. ‘Deze brief moet verplichte kost worden op middelbare scholen’, schrijft bijvoorbeeld schrijfster Saskia Noort op Twitter.

Volgens Iva Bicanic, Hoofd Landelijk Psychotraumacentrum & Centrum Seksueel Geweld in het UMC Utrecht, laat de situatie in Nederland zich moeilijk vergelijken met die in de Verenigde Staten. „Nederland heeft geen sterke campuscultuur. Hier in Utrecht hebben wij de Uithof. Daar wonen wel studenten, maar van een bruisend uitgaansleven kun je niet spreken. Er is één café en dat gaat al om tien uur dicht.”

Wel is het volgens Bicanic zo dat vrouwen in de leeftijd van 14 tot 24 jaar – waarin ook studenten zitten – de meeste kans maken om verkracht te worden. „In die leeftijdsgroep heb je wereldwijd vier keer meer kans op een verkrachting dan in andere leeftijdsgroepen. Mensen in die leeftijdscategorie gaan experimenteren met seks, alcohol en drugs. Dat gaat meestal goed en soms goed fout. Vooral alcoholgebruik is een belangrijke risicofactor voor seksueel geweld. Zowel aan de kant van de dader als die van het slachtoffer. Slachtoffers kunnen hun grenzen niet meer aangeven bij seksueel overschrijdend gedrag; daders voelen die grenzen niet meer goed aan.”

Er is nooit onderzoek gedaan naar seksueel geweld op Nederlandse universiteiten?
„Nee. Maar dus wel naar seksueel geweld in de leeftijdscategorie waarin studenten vallen. Uit onderzoek van Rutgers, kenniscentrum op het gebied van seksualiteit, blijkt dat 41 procent van de vrouwen tussen 12 en 25 weleens seks tegen haar zin in heeft gehad. ‘Tegen je zin’ is iets anders dan ‘gedwongen’, maar het blijft een schokkend cijfer. Volgens de Nederlandse wet moet er bij verkrachting sprake zijn van dwang, geweld of andere ‘feitelijkheden’. Alleen ‘seks tegen je zin’ wordt juridisch gezien niet als een verkrachting beschouwd.”

Hoe vaak melden verkrachte studenten zich bij het Centrum Seksueel Geweld?
“In Nederland hebben wij dit jaar twaalf ‘rape centra’ geopend. De politie werkt er samen met verpleegkundigen, artsen en psychologen. Het is een nieuw concept voor slachtoffers van acuut seksueel geweld korter dan 7 dagen geleden, dat nog veel te weinig bekendheid geniet. 35 procent van de mensen die zich bij ons melden na aanranding of verkrachting is tussen de 18 en 25 jaar oud. Het gaat om honderden gevallen. Hoeveel studenten daartussen zitten durf ik niet te zeggen.”

Seksueel geweld op Amerikaanse universiteiten neemt ‘epidemische vormen’ aan, concludeerden onderzoekers in Journal of Adolescent Health vorig jaar. Waarom maakt juist deze brief zo veel los?
„Omdat het heel dichtbij komt. Mensen hebben vaak een stereotiep beeld bij verkrachting: de vrouw gilt nadat zij in de bosjes is getrokken door een onbekende man. Hij legt een hand over haar mond, penetreert haar en verdwijnt in de nacht. Verkrachting blijft voor veel mensen een ver-van-mijn-bed-show. Dat soort dingen gebeurt in Keulen of India, niet in Nederland. Bij het verhaal van de Amerikaanse studente worden mensen aan het denken gezet: mijn kind gaat ook uit, mijn kind drinkt ook weleens te veel. Ze worden geconfronteerd met hun eigen kwetsbaarheid en die van hun naasten.”

Vertrouwenspersoon in Maastricht

Wendy Geijen is sinds twee jaar vertrouwenspersoon bij Maastricht University, een van de meest internationale universiteiten van Nederland. Krijgt zij vaak te maken met slachtoffers van verkrachting en aanranding? “Dat komt heel weinig voor”, zegt Geijen.

“Of laat ik het anders zeggen: het wordt niet bij mij gemeld. Het kan ook zijn dat studenten de stap niet durven te zetten.”

Via nieuwsbrieven en de website van de universiteit worden studenten van Maastricht University er op gewezen dat zij zich bij ongewenste omgangsvormen kunnen melden bij een vertrouwenspersoon. “Want ze moeten wel het gevoel hebben dat ze ergens terecht kunnen.”

Van grensoverschrijdend gedrag is volgens Geijen wél vaker sprake in het contact tussen geneeskundestudenten en de staf. “Daarover zijn bijeenkomsten georganiseerd op de geneeskunde faculteit. Uit onderzoek blijkt dat geneeskundestudenten zich vaker seksueel geïntimideerd voelen. Niet alleen bij onze universiteit, maar door heel Nederland.”

    • Danielle Pinedo