Ook na ‘Düsseldorf’ voelen Duitsers geen angst

Na de arrestatie van vier potentiële aanslagplegers is in Duitsland van extra waakzaamheid weinig te merken.

Natuurlijk is Duitsland geschrokken van het bericht, vorige week, dat vier Syrische vluchtelingen een bloedbad wilden aanrichten in Düsseldorf. In opdracht van IS nog wel. Van extra waakzaamheid is in het dagelijks leven weinig te merken.

De berichtgeving erover is al verdrongen door verhalen over het vertrek van president Gauck en de zoektocht naar een opvolger. Drie verdachten zijn opgepakt in asielzoekercentra en zitten vast. De vierde, van wie het hele verhaal afkomstig is, zit in een Franse cel. Verder maakt het Duitse publiek zich op voor het EK, waarvoor met grote beeldschermen massale public viewing events worden georganiseerd – kwetsbaar als doelwit, maar de Duitsers zijn niet zó geschrokken dat ze liever alleen thuis gaan zitten kijken.

Is Duitsland naïef over het risico van terrorisme, omdat het anders dan Frankrijk, Spanje en de Britten geen grote terreuraanslag door moslimextremisten te verduren hadden? Hoe reageert het als het misgaat?

De snel groeiende AfD heeft steeds gewaarschuwd dat terroristen proberen met de vluchtelingenstroom naar Duitsland te komen. „De steun voor de AfD zal na een aanslag enorm toenemen”, verwacht Hans Kundnani, Duitslandkenner en auteur van Das Paradox der deutschen Stärke.

„En de positie van bondkanselier Merkel, nu al wankel, zal heel onzeker worden.”

Franse veiligheidsexpert François Heisbourg, die een boek schreef over de Franse reactie op de aanslagen vorig najaar, houdt zijn hart vast voor de schok die een aanslag in Duitsland teweeg zou brengen. Hoe snel de stemming kan omslaan, bleek na de massale aanrandingen op Oudejaarsnacht in Keulen. En dan waren daar nog geen doden bij gevallen.

„Duitsers kijken heel anders naar het gevaar van terrorisme dan Fransen, Britten en Spanjaarden”, zegt Henning Riecke van denktank DGAP.

„Net als in die andere landen schat men algemeen gesproken het gevaar van terrorisme hoog in, bleek een paar jaar geleden uit een peiling. Maar als je vraagt naar het risico voor het eigen land, of voor vrienden en bekenden, dan schat men het gevaar in Duitsland aanzienlijk lager in dan andere Europese landen.”

Riecke gelooft niet dat een aanslag de staat doet wankelen. „Duitsland is een politiek stabiel land.” Maar terwijl de kenners en de autoriteiten volgens Riecke heel goed beseffen wat de gevaren zijn, is de Duitse bevolking nog „niet doordrongen van de ernst van de situatie”.

Franse politici zeiden na de aanslagen in november dat hun land nu ‘in oorlog’ was. Maar Duitse politici zullen dat niet zeggen, meent Riecke – „met het woord ‘oorlog’ zijn we heel voorzichtig’’. Wel zou Duitsland er goed aan doen, meent hij, „duidelijk zichtbaar en met alle middelen van de rechtsstaat de haatpredikers aan te pakken. Daar zou je niets eerst een aanslag voor nodig moeten hebben.”

    • Juurd Eijsvoogel