Opinie

    • Bianca Stigter

Fotografie verandert alles, zelfs de verering van goden

Jezus is door de eeuwen heen door de beste kunstenaars afgebeeld, van Michelangelo tot Pasolini, en toch is het een afbeelding van niets die in een kerk in Italië wordt vereerd; zo heilig en teer dat hij maar zelden getoond wordt. Ook ik ben teleurgesteld als ik in de Dom van Turijn de sindone niet te zien krijg, de linnen doek waar het lichaam van Christus na zijn dood in gewikkeld zou zijn. Er hangen in de kerk wel overal reproducties. Wat die tonen is in ieder geval niet zo opzienbarend; een paar bruinige strepen en vlekken. Ondanks alle investeringen in schilder- en beeldhouwkunst is het dus ook in de Katholieke Kerk echtheid die schoonheid overtroeft. Niet verder vertellen.

De herkomst van de sindone is in nevelen gehuld. Hij duikt voor het eerst op in de Middeleeuwen en werd toen zeer vereerd. Daarna nam de populariteit af. Pas in de vorige eeuw is het weer een hit geworden. Dat heeft te maken met de uitvinding van de fotografie, die de lijkwade in een nieuwe manier van kijken en denken opnam. Op de doek staat een afdruk, een soort foto dus, maar dan gemaakt met het zweet en bloed van Christus. Dat idee werd magisch versterkt toen in 1898 de Italiaanse advocaat Secondo Pia een foto van de doek nam. Op het negatief was het gezicht veel duidelijker te zien dan op de lijkwade zelf. Fotografie verandert alles, zelfs de verering van goden. De sindone heeft nu zelfs een eigen museum. Photography changes everything is de titel van een boek bedacht door de Amerikaanse fotokenner Marvin Heiferman, alweer een paar jaar oud maar een van de beste boeken over het medium ooit verschenen. De lijkwade had erin kunnen staan. Heiferman verzamelde korte stukken van allerlei kenners en gebruikers, van kunstenaar John Baldessari tot Playboy-baas Hugh Hefner, van regisseur John Waters tot terrorisme-expert Bruce Hoffman. De titels van hun bijdragen alleen tonen het belang van fotografie: van ‘photography changes what we know about spiders’ tot ‘photography changes our luck in love’ (over online dating), van oorlogvoeren tot rouwen. Het alfabet lijkt er niets bij. Of zou je over die uitvinding een nog rijker boek kunnen maken?

    • Bianca Stigter