‘EU-hulp aan dictators bij migratiestop’

Afrika EU zou onder meer Soedan, van de aangeklaagde dictator Bashir, apparatuur en training willen leveren om migranten te stoppen.

Foto AFP

Europa overweegt zaken te doen met Afrikaanse dictators om de migrantenstroom te stoppen, ook al probeert het die leiders internationaal voor het gerecht te slepen wegens mensenrechtenschendingen. Vooral de verbeterde relaties met Soedan en Eritrea zijn controversieel. Een speciale VN-commissie adviseerde woensdag Eritrese mensenrechtenschendingen door te verwijzen naar het Internationaal Strafhof in Den Haag, dat in 2009 al de Soedanese president Omar al-Bashir aanklaagde.

Het Duitse Der Spiegel en de Britse New Statesman kregen onlangs documenten in bezit over een geheim EU-actieplan. Het zou op 23 maart besproken zijn met EU-lidstaten. Volgens het plan zou Soedan camera’s, computers en andere registratieapparatuur voor migranten ontvangen. Bovendien zou bij 17 grensovergangen de grenspolitie worden opgeleid. Ten slotte zouden er plannen zijn om langs de oostgrens van Soedan, bij de steden Gedaref en Kassala, kampen op te zetten voor migranten. Volgens mensenrechtenorganisaties kan de apparatuur die de EU aan Soedan zou leveren ook voor interne repressie worden ingezet.

In drie jaar zouden acht Afrikaanse landen, waaronder Soedan, Eritrea, Ethiopië, Oeganda en Djibouti, 40 miljoen euro van de EU ontvangen om migranten te stoppen. Het net als Soedan uiterst repressieve Ethiopië zou apparatuur en training ontvangen om de grenscontroles te verbeteren, evenals de capaciteit om mensensmokkelaars te traceren.

Een woordvoerder van de Europese Commissie zegt dat er gesprekken worden gevoerd met deze landen, maar ontkent dat daadwerkelijk is besloten zaken met ze te doen, in de vorm van levering van apparatuur of bouwen van kampen. Dinsdag presenteerde de Commissie een veel omvattender investeringsplan voor Noord-Afrika om migratie te stoppen. In dit plan komen Soedan, Eritrea, Djibouti en Oeganda niet voor.

Soedan ligt op het kruispunt van de migrantenroute uit de Hoorn van Afrika richting Europa. Maar een partnerschap met de Soedanese regering zou controversieel zijn. De Europese Unie meed Al-Bashir altijd en vaardigde sancties uit. Nu zou de aangeklaagde Soedanese leider worden gelokt met fondsen om migratie over Soedanees grondgebied via Libië naar Europa te stoppen. Zo komt Al-Bashir weer in de gratie, ondanks de arrestatiebevelen van het Strafhof wegens misdaden tegen de menselijkheid, oorlogsmisdaden en genocide in Darfur. Sinds 2003 zijn er in Darfur zo’n 300.000 doden gevallen.

Ook dictator Gaddafi kreeg van EU miljoenen om migratiestroom te stoppen

Eritrea levert het leeuwendeel van de migranten uit de Hoorn van Afrika. Het land wees in 2011 vrijwel alle buitenlandse hulpverleners uit, waarna alle samenwerking met de EU werd verbroken. Desondanks tekende eerder dit jaar de EU een ontwikkelingspakket ter waarde van 200 miljoen euro met Eritrea, uit vrees dat de fragiele economie tot nog meer migranten zal leiden. „Het zal een ontwikkelingsbijdrage zijn om de wortels van de migratie aan te pakken”, zei eind vorig jaar Neven Mimica, de EU-commissaris voor ontwikkelingshulp.

Eritrea werd gisteren door een onderzoekscommissie van de VN beschuldigd van marteling en moord in gevangenissen en een dienstplicht die neerkomt op slavernij, met het advies de zaak van Eritrea aan te kaarten bij het ICC .

Met Ethiopië werkt de EU al jaren nauw samen. Enkele maanden geleden schoot het Ethiopische leger honderden demonstranten dood van het Oromovolk die betoogden tegen landonteigening. Ethiopië is wel een van de landen uit het investeringsplan dat de Commissie dinsdag presenteerde.

De eerste tekenen van een nieuwe samenwerking met Soedan begonnen enkele weken geleden. Sinds begin mei zijn in Soedan honderden Eritreeërs opgepakt die richting Libië wilden reizen, om daar de oversteek naar Europa te wagen. Woensdag werd in het land een belangrijke mensensmokkelaar opgepakt.

Acht Afrikaanse landen

Overigens zou het niet de eerste keer zijn dat Europa zo’n deal sluit. Europa werkte samen met de Libische leider Moammar Gaddafi om de grote stroom migranten tegen te houden. Zo werden met geld van de EU vluchtelingengevangenissen gebouwd en kreeg het regime voor miljoenen aan steun, ondanks grove schendingen van de mensenrechten.

    • Koert Lindijer