Een schouwburg is voor Daamen het hart van een stad

‘Cultuurbobo’ Melle Daamen gaat Theater Rotterdam leiden – een grote, zware opgave.

Melle Daamen (links) Foto ANP

Sinds zijn studententijd woont Melle Daamen (57) in Amsterdam en in zijn 15 jaren als directeur van de Stadsschouwburg, zijn eigen culturele gemeenschapshuis, leek hij met die stad vergroeid. Maar nu stapt hij over naar Theater Rotterdam. Dat is de fusie van de Rotterdamse Schouwburg, toneelgezelschap Ro Theater en het Productiehuis Rotterdam, die graag wil uitgroeien tot de grote rivaal van de succesvolle kongsi van Amsterdamse Stadsschouwburg en Toneelgroep Amsterdam (TA).

Net als in Den Haag gaan schouwburg en gezelschap bij Theater Rotterdam op in één organisatie. In Duitsland heel gewoon, in Nederland een noviteit. Met de in Duitsland gelauwerde theatermaker Johan Simons als brein van de fusie, moet Rotterdam nadrukkelijk als theaterstad op de Europese kaart komen. Tegelijk moet Theater Rotterdam meer publiek uit de stad aan zich binden.

Zo’n fusiemodel wilde Daamen niet in Amsterdam, ook al zijn de banden tussen de Stadschouwburg en TA van Ivo van Hove onder zijn bewind veel hechter geworden. Een fusie leek niet nodig, het TA kreeg veel mogelijkheden. Zelfs de aanleg van een zwembad voor een voorstelling was niet te gek.

Tweede grote zaal

Daamen, zoon van een directeur van kachelfabrikant Dru, bracht ook de ondernemingszin in de schouwburg, die verzelfstandigde. Er kwam in een 40 miljoen euro kostende verbouwing een tweede grote zaal bij, de Rabozaal, en van de entree maakte hij een restaurant. Het was slechts één onderdeel van het concept van het ‘Expanding Theatre’ dat hij ontwikkelde en waar hij zelfs een boek over schreef. Zijn idee: de schouwburg hoeft niet alleen podium voor toneel, dans of muziek te bieden, hij kan veel meer een ontmoetingsplaats worden in het centrum van de stad. Discussie-avonden, feesten, alles moet kunnen als het maar mensen trekt die normaal gesproken geen kaartjes kopen voor de kunsten.

Maar Daamen wordt ook gezien als een cultuurbobo bij uitstek. Op zijn zeventiende kwam hij in de ledenraad van de VPRO. Op zijn twintigste – hij studeerde politicologie in Amsterdam – zat hij als afgevaardigde voor die omroep in het NOS-bestuur. Daarna was hij directeur van de Mondriaanstichting en verdeelde hij subsidies in de beeldende kunsten.

Raad voor Cultuur

Vorig jaar stopte hij na vele jaren als kroonlid van de Raad voor Cultuur. Toevallig gaf de Raad Theater Rotterdam vorige maand een kritisch advies en werd de subsidie 1 miljoen euro lager vastgesteld dan was aangevraagd. Daamen moet nu zelf het huiswerk overmaken om de subsidie te krijgen.

Hij maakte zich niet bij iedereen in kunstwereld populair door in opiniestukken in NRC te betogen dat er te veel orkesten, toneel- en dansgezelschappen zijn en het geld beter geconcentreerd kan worden door minder te produceren.

In Rotterdam gaat hij nauw samenwerken met artistiek directeur Ellen Walraven, eerder dramaturge bij Toneelgroep Amsterdam en directeur van De Balie. Hij zal vorm moeten geven aan de internationale ambities van Johan Simons. Samen hebben ze de opdracht om een groter en diverser publiek te trekken naar Theater Rotterdam. Een lastige opgave, het Rotterdamse publiek laat zich niet makkelijk vangen.

    • Daan van Lent