Witte man, verander liever je gedrag

Philip Huff reageert op het artikel van Rob Waumans die beweerde dat sommige opiniemakers strijden tegen een zelf geconstrueerde vijand. „Uiteraard vindt Quinsy Gario Zwarte Piet een racistisch verschijnsel. Dat is het ook.”

Foto Fotodienst NRC

De schrijver Rob Waumans schreef afgelopen zaterdag op deze pagina’s een opiniestuk over een recente aanvaring over het eigen gelijk met Volkskrantverslaggever Nadia Ezzeroili. Hij had moeite met de toon van Ezzeroili op Twitter tegen hem. Terloops vertelde hij dat hij het bewuste bericht – „als je het raar en jammer vindt dat je vriendenkring zo wit is, dan moet je je eens afvragen wat jou geen leuke/veilige vriend maakt” – wél had geretweet en van een toevoeging voorzien: „Nadia begint de dag met een flesje wodka.” Het was het zoveelste incident – Typhoon die weer eens werd aangehouden vanwege zijn huidskleur en de aanschafprijs van zijn auto; Dolores Leeuwin, Erik van Muiswinkel en Jochem Myjer die opstapten bij het Sinterklaasjournaal; de vele racistische reacties volgend op de bekendmaking van Sylvana Simons’ politieke ambities – in het steeds hoger oplopende privilege-racismedebat, in een land met een steeds harder wordende debattoon.

Waumans probeerde het debat op metaniveau te ontleden: opiniemakers als Ezzeroili, Quinsy Gario, Sylvana Simons en Sunny Bergman, schrijft hij, die actief zijn in de ‘domeinen’ racisme en feminisme, zouden er belang bij hebben geen oplossing te bereiken: dit ‘probleem’ is immers hun bestaansrecht. Het gevolg is volgens hem dat ze de discussie niet zuiver en integer voeren, maar hard, isolerend, en stagnerend. Waumans, die zichzelf ‘een medestander’ noemt in deze domeinen, zegt dat door deze strategie oorspronkelijke medestanders zoals hij passief kunnen worden en de kracht die tot een oplossing kan leiden zo niet wordt vergroot maar verkleind. Hij meent dat hij hiermee deze opiniemakers de juiste kant op wijst. Maar wat hij werkelijk doet, is de aard van de discussie tonen door zijn eigen standpunt zo weer te geven.

„Ik heb aan den lijve ondervonden hoe het voelt als iemand ten koste van mij, middels uitsluiting en leugens, haar gelijk probeert te halen”, schrijft hij. Welnu, dat is hoe het dagelijks voelt voor veel van de mensen namens wie Gario, Bergman of Simons zich uitspreken. En zij kunnen, anders dan Waumans, zich niet ‘even’ terugtrekken uit dit debat. Een huidskleur of geslacht laat zich niet verbergen.

Uiteraard vindt Gario Zwarte Piet een racistisch verschijnsel. Dat is het ook. En Gario is, net als Waumans overigens, als Nederlander onlosmakelijk onderdeel van dat probleem. En natuurlijk strijdt Bergman tegen het patriarchaat: de Nederlandse samenleving is ook in grote mate een mannenmaatschappij terwijl de helft van ons vrouw is. Ook Waumans is, als Nederlander, onlosmakelijk verbonden met dat probleem. En Sylvana Simons moet volgens 20.000 (!) Nederlanders op 6 (!) december ‘uitgezwaaid’ worden omdat ze als zwarte vrouw politieke ambities heeft. Op het gevaar af in herhaling te vervallen: je bent als Nederlander onderdeel van het landschap en dus onderdeel van het probleem of van de oplossing. Met het bestaansrecht van opiniemakers heeft het weinig te maken.

Maar wat gebeurt er? Ezzeroili tweet als een kind – onkundig, vol zelfoverschatting – en Waumans antwoordt als een kind – flauw, persoonlijk. Vervolgens begint Ezzeroili een ik-heb-gelijk-Twittershitstorm en schrijft Waumans een ik-heb-gelijkopiniestuk. En zij geven elkaar geen centimeter gelijk.

Het gaat er in de gevallen van Gario, Bergman en Simons niet om dat zij geen gelijk willen geven. Gelijk geven aan wie? De witte Nederlander met al zijn privileges die een verkapte vorm van racisme inhouden? Het gaat hen om terecht gewenste maatschappelijke verandering en het aandeel van een ieder daarin.

Het oneindige karakter van maatschappelijke discussies (in plaats van maatschappelijke verandering) zit niet in het ‘gelijk geven’ of ‘krijgen’ of ‘hebben’ van opiniemakers – het oneindige karakter zit in veel van de omstanders zelf. Het huidige stilstaande karakter van maatschappelijke verandering komt niet door de onbeweeglijkheid van de twee kanten in de krant, maar gewoon, door ons gedrag op televisie, op straat, en, inderdaad, op Twitter.

Het maakt niet uit of je Gario of Ezzeroili irritant vindt; als je je kinderen naar het huidige Sinterklaasjournaal laat kijken ben je racist. De oplossing daarvoor ligt niet alleen in het loslaten van het eigen gelijk maar ook in het aanpassen van ons eigen gedrag.

    • Philip Huff