VN: mogelijk 90.000 burgers vast in Falluja

Eerder werd nog aangenomen dat 50.000 inwoners de door IS-belegerde plaats niet mochten verlaten.

Een aantal burgers die Falluja hebben kunnen ontvluchten, zijn opgevangen in een kamp in de regio. Foto Thaier Al-Sudani/Reuters

Voor 90.000 burgers die vastzitten in de Iraakse stad Falluja dreigt een humanitaire ramp. Daarvoor waarschuwen de Verenigde Naties (VN). Het aantal inwoners dat nog is achtergebleven in de door IS-bezette stad blijkt bovendien fors hoger dan de 50.000 mensen waar eerder nog vanuit werd gegaan. Zij kunnen geen kant uit nu de strijd om de stad is losgebarsten tussen IS en Iraakse regeringstroepen.

De terreurgroepering heeft Falluja sinds 2014 in handen. Eind mei werd door het Iraakse regeringsleger de aanval ingezet om de stad terug te veroveren. De verwachting is dat de operatie weken duurt en met veel bloedvergieten gepaard zal gaan. Naar schatting hebben zo’n duizend IS-strijders zich ingegraven in Falluja.

In een interview met persbureau Reuters geeft Lise Grande, humanitair coördinator voor de VN in Irak, nu aan dat de organisatie het aantal achtergebleven burgers heeft onderschat:

“Op basis van mensen die we spreken die de stad zijn ontvlucht kunnen we stellen dat we praten over tachtig- tot negentigduizend mensen die vastzitten.”

Het leger heeft inwoners van Falluja opgeroepen te vluchten, maar de bezetters verhinderen dat. Twintigduizend mensen lukte het wel de stad uit te komen. Zij zijn er volgens de VN slecht aan toe. Ze moeten dagen lopen om in door de regering gecontroleerd gebied terecht te komen en worden daarbij geregeld door IS onder vuur genomen. “We weten dat in ieder geval tien mensen de overtocht niet hebben overleefd”, zegt Grande.

Falluja strategisch belangrijk

Als Falluja valt, is dat een grote klap voor IS, schreef NRC-redacteur Toon Beemsterboer eerder. De stad ligt strategisch, op de snelweg van Bagdad naar Jordanië en Syrië, en is al jaren een bolwerk van soennitisch extremisme:

“Na de invasie van 2003 groeide Falluja uit tot symbool van verzet tegen de bezetters. Amerikaanse militairen vochten er zware straatgevechten uit, met grote verwoestingen en duizenden doden tot gevolg. Toen IS de stad in januari 2014 veroverde, was er al een opstand uitgebroken tegen de door shi’ieten gedomineerde regering van de toenmalige premier Maliki.”

Lees ook onze analyse van de strijd rondom Falluja: Hevig verzet van IS verwacht om strategische stad Falluja te behouden

Er zijn grote tekorten aan voedsel, drinkwater en medicijnen in Falluja. Communicatie met de achtergebleven inwoners is lastig, omdat IS het gebruik van mobiele telefoons verbiedt. Burgers zouden overleven op grassoep en het meel van dadelpitten.

    • Jorg Leijten