Ter Apel weigert zieke vreemdelingen

Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) Ondanks coalitieafspraken vangt de vrijheidsbeperkende locatie Ter Apel vreemdelingen die aan vertrek meewerken, onder wie zieken, niet op.

Asielzoekers bij aanmeldcentrum Ter Apel. Foto ANP / Robin Utrecht

De Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) weigert opvang aan vreemdelingen die verklaren dat ze willen meewerken aan terugkeer naar het land waar ze vandaan komen.

Vorig jaar spraken coalitiepartijen VVD en PvdA af dat vreemdelingen zonder verblijfspapieren die „aantoonbaar en oprecht” verklaren dat ze bereid te zijn om te vertrekken, opvang moeten krijgen. Eén van de belangrijkste loketten voor die opvang zou het uitzetcentrum in Ter Apel zijn, samen met de vijf grootste gemeenten in het land. Vreemdelingen die mee willen werken aan terugkeer, krijgen ook te horen dat ze zich in Ter Apel bij de ‘vrijheidsbeperkende locatie’ kunnen melden.

Alleen heeft de DT&V daar de afgelopen maanden in elk geval 26 cliënten van sociale rechtenadvocaat Pim Fischer toch geweigerd, ondanks hun verklaring dat ze aan vertrek willen meewerken. Meestal omdat er naar oordeel van de DT&V onvoldoende „zicht op terugkeer” is, het criterium dat de dienst gebruikt om te bepalen of iemand in aanmerking komt voor onderdak.

Een groep van tien „medisch kwetsbare” vreemdelingen moet per 1 juli hun 24-uursopvang in Amsterdam Zuidoost verlaten. De gemeente verwijst hen door naar de ‘gewone’ bed, bad en brood-opvang in de stad, die niet de hele dag open is maar van vier uur ’s middags tot negen uur in de ochtend. „In de praktijk blijkt dat mensen die gebruik maken van de 24-uursopvang of leefgeld, nauwelijks concrete resultaten hebben bereikt wat betreft hun perspectief”, aldus een woordvoerder van de gemeente.

Medisch kwetsbaren moeten per 1 juli 24-uursopvang A’dam-Zuidoost verlaten

Optie twee, schrijft de gemeente Amsterdam, is dat de vreemdelingen naar die vrijheidsbeperkende locatie gaan in Ter Apel voor onderdak. Maar de toegang daar bestaat tot nu toe dus alleen op papier.

Pim Fischer adviseerde zijn cliënten om naar Ter Apel te gaan, omdat zij ook overdag een plek om te verblijven nodig hebben. „Dat heeft de dokter bepaald. Als je herstellende bent van een hartoperatie, drie dagen in de week nierdialyse moet krijgen of een kankerbehandeling hebt, zoals mijn cliënten, dan is nachtopvang niet genoeg.”

Tweede Kamerleden Joël Voordewind (ChristenUnie) en Sharon Gesthuizen (SP) stellen woensdag vragen hierover aan verantwoordelijk staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie, VVD). Voordewind: „Voor mensen die moeten werken aan perspectief is nachtopvang niet genoeg. Voor je het weet verslechtert hun situatie weer doordat ze op straat hangen. Dan verloederen ze en dan wordt de kans op terugkeer weer kleiner.”

Dijkhoff is formeel al langer dan een jaar in gesprek met de gemeenten over de opvang van illegale vreemdelingen en hoe die in praktijk vorm moet krijgen. Dat overleg ligt stil. Gemeenten en Rijk komen onder andere niet uit de vraag hoeveel weken de opvang maximaal mag duren.

Een woordvoerder van het ministerie van Veiligheid en Justitie zegt dat een vreemdeling in de vrijheidsbeperkende locatie in Ter Apel onderdak kan krijgen, op voorwaarde dat hij „actief werkt aan terugkeer”. Dat toetst de DT&V steeds in „een persoonlijk gesprek” met de vreemdeling. Maar: „Voorop staat dat iemand zonder rechtmatig verblijf een vertrekplicht heeft. Daar is iemand zelf verantwoordelijk voor.”

    • Annemarie Kas