Geen opvang voor zieke illegalen

Uitzetcentrum Ter Apel vangt uitgeprocedeerde asielzoekers die meewerken aan hun eigen vertrek niet op. Dit is tegen de afspraken tussen VVD en PvdA.

De Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) weigert opvang aan vreemdelingen die verklaren dat ze willen meewerken aan terugkeer naar het land waar ze vandaan komen.

Vorig jaar spraken coalitiepartijen VVD en PvdA af dat vreemdelingen zonder verblijfspapieren die „aantoonbaar en oprecht” verklaren dat ze bereid zijn om te vertrekken, opvang moeten krijgen. Eén van de belangrijkste loketten voor die opvang zou het uitzetcentrum in Ter Apel zijn, samen met de vijf grootste gemeenten in het land. Vreemdelingen die mee willen werken aan terugkeer, krijgen ook te horen dat ze zich in Ter Apel bij de ‘vrijheidsbeperkende locatie’ kunnen melden.

Alleen heeft de DT&V daar de afgelopen maanden in elk geval 26 cliënten van sociale-rechtenadvocaat Pim Fischer geweigerd, ondanks hun verklaring dat ze weg willen. Meestal omdat naar oordeel van de DT&V onvoldoende „zicht op terugkeer” is, het criterium dat de dienst gebruikt om te bepalen of iemand in aanmerking komt voor onderdak.

Een groep van tien „medisch kwetsbare” vreemdelingen moet per 1 juli hun 24-uursopvang in Amsterdam-Zuidoost verlaten. De gemeente verwijst hen naar de ‘gewone’ bed-bad-brood-opvang in de stad, die open is van vier uur ’s middags tot negen uur in de ochtend. „In de praktijk blijkt dat mensen die gebruik maken van de 24-uursopvang of leefgeld, nauwelijks concrete resultaten hebben bereikt wat betreft hun perspectief”, zegt een woordvoerder.

Optie twee, schrijft de gemeente Amsterdam, is dat de vreemdelingen naar die vrijheidsbeperkende locatie in Ter Apel gaan voor onderdak. Maar toegang daar bestaat tot nu toe dus alleen op papier. Pim Fischer adviseerde zijn cliënten om naar Ter Apel te gaan, omdat zij ook overdag een plek nodig hebben om te verblijven. „Dat heeft de dokter bepaald. Als je herstellende bent van een hartoperatie, drie dagen in de week nierdialyse moet krijgen of een kankerbehandeling hebt, zoals mijn cliënten, dan is nachtopvang niet genoeg.”

Kamervragen aan Dijkhoff

De PvdA wil van verantwoordelijk staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie, VVD) „weten wat hier misgaat”. „Ik reken erop dat hij zorgt dat deze mensen worden opgevangen”, zegt asielwoordvoerder Attje Kuiken. Ook Tweede Kamerleden Joël Voordewind (ChristenUnie) en Sharon Gesthuizen (SP) hebben vragen. Voordewind: „Voor mensen die moeten werken aan perspectief is nachtopvang niet genoeg. Voor je het weet verslechtert hun situatie weer doordat ze op straat hangen. Ze verloederen en de kans op terugkeer wordt weer kleiner.”

Dijkhoff is al langer dan een jaar in gesprek met de gemeenten over de opvang van illegale vreemdelingen en hoe die vorm moet krijgen. Dat overleg ligt stil. Ze komen onder andere niet uit de vraag hoeveel weken de opvang mag duren.

Een woordvoerder van het ministerie van Veiligheid en Justitie zegt dat een vreemdeling in de vrijheidsbeperkende locatie in Ter Apel onderdak kan krijgen, op voorwaarde dat hij „actief werkt aan terugkeer”. Dat toetst de DT&V steeds in „een persoonlijk gesprek” met de vreemdeling. Maar: „Voorop staat dat iemand zonder rechtmatig verblijf een vertrekplicht heeft. Daar is iemand zelf verantwoordelijk voor.”

    • Annemarie Kas