Choreograaf Hans van Manen weigert Turkse eretitel

Turkije wil hem eren als ‘Choreograaf van de Eeuw’. Hans van Manen gaat er om politieke redenen niet op in.

Uit 5 Tango’s van Hans van Manen

De Nederlandse choreograaf Hans van Manen (83) heeft een onderscheiding geweigerd die hij namens de Turkse staat kreeg aangeboden. Dat bevestigt hij tegenover NRC. De Turkse Staatsopera en -Ballet wilde hem komende maand, tijdens het internationaal balletfestival van Istanbul, belonen met de eretitel ‘Choreograaf van de Eeuw’. Van Manen heeft besloten daar niet op in te gaan.

De reden: recente ontwikkelingen op het gebied van persvrijheid en mensenrechten in het land. „Ik heb ze het volgende gezegd”, zegt Van Manen. „Zolang in Turkije kranten monddood worden gemaakt en journalisten die hun beroep uitoefenen in de gevangenis terechtkomen, kan ik deze prijs niet accepteren.”

De arrestatie van de Turks-Nederlandse columnist Ebru Umar afgelopen april weegt voor hem zwaar mee, zegt Van Manen. „Het ballet wordt gefinancierd door de Turkse staat. Ik kan die prijs daar niet los van zien.”

De onderscheiding kwam als een verrassing voor de choreograaf. „Ik ben nooit in Turkije geweest.” Wel voerde Ankara State Opera and Ballet zijn legendarische choreografie 5 tango’s (1977, op muziek van Astor Piazzolla) op. Van Manen: „Dat is daar ingestudeerd door mijn assistenten, niet door mij persoonlijk.”

Mehmet Balkan, chef-choreograaf van de Turkse Staatsopera en -ballet, laat telefonisch weten bedroefd te zijn over de weigering van Van Manen, maar er wel begrip voor te hebben. „Hans heeft zijn standpunt toegelicht. We hopen in de toekomst nog op andere manieren met hem te werken. Zijn bijdrage aan de dans is van onschatbare waarde.”

Eerder weigering prijs Oostenrijk

Het is niet de eerste keer dat Van Manen een prijs weigert. Eerder bedankte hij voor de Grote Oostenrijkse Staatsprijs, vanwege de controversiële rechtse populist Jörg Haider (1950–2008) die daar destijds aan de macht was. In 1968 zei hij nee tegen een Griekse prijs vanwege de staatsgreep door de militaire junta. En hij wees een cultuurprijs af uit het Portugal van dictator Salazar (1932-1968).

„Natuurlijk kun je kunst en politiek niet los van elkaar zien”, zegt Van Manen daarover. „Maar ik hoef daar geen persconferentie over te geven. Ik heb geen behoefte aan schouderklopjes.”

De wereldberoemde Hans van Manen is in Nederland sedert jaren een van de vaste choreografen van Het Nationale Ballet. Ook is hij verbonden aan het Nederlands Danstheater. Hij ontving door de jaren heen ontelbaar veel prijzen, waaronder de Europese Erasmusprijs. In 2007 werd hij benoemd tot Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

In mei gaf ook Erik-Jan Zürcher, Leids hoogleraar Turkse talen en culturen, een belangwekkende Turkse onderscheiding terug aan Ankara.

    • Thomas Rueb