Tweede Kamer verwerpt experiment met stemprinters

Initiatiefwet VVD-Kamerlid Taverne sneuvelt wegens zorgen over veiligheid, kosten en draagvlak experimenten.

Een proef met elektronisch stemmen in de gemeente Nissewaard in 2014. Foto ANP / Robin van Lonkhuijsen

De herinvoering van elektronisch stemmen is voorlopig ver weg. De Tweede Kamer verwierp dinsdagmiddag een initiatiefwet van VVD-Kamerlid Joost Taverne die de komende jaren experimenten met zogeheten ‘stemprinters’ mogelijk moest maken. Coalitiepartner PvdA keerde zich uiteindelijk net als de meeste oppositiepartijen tegen de wet, waardoor een Kamermeerderheid ontbrak.

Daarmee blijkt maar weer dat elektronisch stemmen een gevoelig thema is. In 2009 werd de stemcomputer - voor het eerst gebruikt in 1991 - afgeschaft nadat de stichting Wij Vertrouwen Stemcomputers Niet had aangetoond dat de apparaten te gemakkelijk te manipuleren waren. Sindsdien stemmen we weer alleen met het rode potlood bij verkiezingen en referenda.

VVD-Kamerlid Joost Taverne vond dat de methode met het rode potlood tot veel fouten bij het stemmen en tellen leidde. Hij wilde met zijn initiatiefwet vanaf eind volgend jaar experimenten met ‘stemprinters’ mogelijk maken. De kiezer print het stembiljet met daarop zijn keuze zelf uit, stopt het in de stembus en na afloop worden alle biljetten geteld door een scanner. Deze methode zou tot minder fouten leiden en moest het ook voor meer gehandicapten mogelijk maken zelfstandig te stemmen.

Zorgen over veiligheid, kosten en draagvlak

De Tweede Kamer had bij de wetsbehandeling de afgelopen weken veel kritiek op het voorstel van Taverne. Zo hadden veel partijen twijfels over of het systeem met de stemprinters niet fraudegevoelig is en vonden ze dat Taverne te gemakkelijk voorbij ging aan de verwachte hoge kosten van de experimenten en de financiële impact daarvan op gemeenten. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) keerde zich dan ook tegen de initiatiefwet, waardoor de Kamer grote zorgen had over het draagvlak voor de experimenten.

Nadat bijna alle oppositiepartijen hadden aangekondigd de experimentenwet niet te steunen, haakte dinsdag ook regeringspartij PvdA - die eerst nog welwillend tegenover de wet stond - definitief af. “De wet die nu voorligt is flinterdun en laat veel problemen onbeantwoord”, aldus Kamerlid Astrid Oosenbrug. Ook met de steun van de PvdA waren de vooruitzichten op een meerderheid in de Eerste Kamer overigens minimaal geweest.

PvdA hoopt nu op actie minister

De PvdA wil nu dat minister Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) met een “robuuste wet” komt als het gaat om elektronisch stemmen en tellen en daarmee “vaart maakt”. De vraag is of Plasterk zoveel vaart wil maken. Een deskundigengroep die werd door hem werd ingesteld adviseerde begin vorige maand nog positief over elektronisch tellen, maar noemde elektronisch stemmen een “complexer systeem waar veel risico’s aan kleven”.

Taverne is teleurgesteld over het stranden van zijn wet en denkt dat van uitstel nu afstel komt. “Als we nu wachten met deze wet loop je in tijd vast als Kamer en kabinet hier deze periode nog werk van willen maken.” Het VVD-Kamerlid begrijpt vooral de houding van coalitiepartner PvdA niet. “De PvdA is om volstrekt onduidelijke redenen omgegaan.”

    • Pim van den Dool