Soor .tis .me

Moest gorilla Harambe nu dood of niet? In een dierentuin in Cincinnati (Ohio, VS) werd vorig weekend een zeventienjarige zilverrug doodgeschoten. De reden: hij ging aan de haal met een kleuter, die – toen zijn ouders even wegkeken – onder het hek door klauterde en in het apenverblijf was gevallen. De aap moest uitgeschakeld, en slechts verdoven zou te weinig effect hebben gehad.

Later bleek het dan weer een westelijke laaglandgorilla – een ernstig bedreigde diersoort – en beweerden primatologen en zoölogen uit het gedrag van de aap af te leiden dat hij het vierjarige jongetje juist had willen beschermen.

Boze internetters begonnen een petitie, #JusticeforHarambe, om de ouders aansprakelijk te stellen. Bijna 500.000 mensen tekenden, waarop moeder zich genoodzaakt zag op Facebook te verklaren dat ze goed had opgelet.

Waarom die volkswoede? EenVandaag vroeg het filosoof Erno Eskens. Het gaat om de gedachte dat dieren wezens met belangen zijn, legde hij uit. „En we vinden dat, in een democratie, alle belangen behartigd moeten worden.” Dat roept de vraag op: waarom zouden we onze eigen diersoort boven de andere mogen stellen? „Wat nu gaande is, is soortisme.”

De meer gebruikelijke naam voor soortisme is speciesisme, letterlijk: discriminatie naar (dier)soort. De term, in 1970 bedacht door de Britse activist Richard Ryder, gaat uit van het idee dat „alle wezens die pijn kunnen voelen, menselijke rechten verdienen”.

Protest tegen soortisme zien we bij vlagen terug in de media, al lijkt het vooral iets tijdelijks. Denk aan de oproer rond de aangespoelde bultrug Johannes (#JohannesRIP) en leeuw Cecil (#Cecilthelion), die door een tandarts werd neergeschoten. Zie hier ook het gebruik van eigennamen: personificatie is een sterk middel. In zo’n geval lijkt de verontwaardiging voor dieren bijna heviger dan voor mensen. Of zoals op Twitter klonk: „Why do people care more about a gorilla than black people getting shot?

Tegelijkertijd zag ik ook nog nooit iemand demonstreren tegen het vertrappen van de ernstig bedreigde rechtvleugelige sabelsprinkhaan, of de Trioza-bladluis. Het blijkt lastig actievoeren voor iemand die je eigenlijk niet kent – van welke diersoort dan ook.

    • Sterre van der Hee