Rijkste zakenvrouw van Afrika krijgt extra zetje van vader

Ze was al miljardair. Nu maakt papa de president zijn dochter Isabel dos Santos ook nog oliebarones.

Isabel dos Santos Foto Fernando Veludo / AFP

Ze is de dochter van een van de langstzittende presidenten van Afrika. Ze is de rijkste zakenvrouw van Afrika. En nu Isabel dos Santos tot president-directeur is benoemd van het belangrijkste bedrijf in Angola, oliebedrijf Sonangol, rijzen de vermoedens dat vader wellicht nog grotere plannen met haar heeft.

Isabel is de oudste dochter van José Eduardo dos Santos, nu 36 jaar aan de macht in Angola. Het Amerikaanse zakenblad Forbes schat haar vermogen op zo’n 3 miljard euro. Dat vermogen bestaat hoofdzakelijk uit investeringen in Angola en Portugal, de oud-kolonisator. Ze is actief in de Angolese banken-, telecom en mediasector. Zo bezit ze 25 procent van Unitel, ’s lands grootste mobiele provider. Ook heeft Dos Santos 7 procent van de aandelen van het Portugese oliebedrijf Galp in handen.

En dat zijn de ‘witte’ activiteiten. Critici als onderzoeksjournalist Rafael Marques de Morais beschuldigen haar ervan rijkdom te hebben vergaard door grootschalig misbruik van staatsfondsen en de handel in (bloed)diamanten.

En nu komt Dos Santos dus aan het hoofd van Sonangol te staan. Wie Sonangol bestuurt, bestuurt in feite Angola, een van de twee grootste olieproducerende landen van Afrika. In 2014 boekte het staatsoliebedrijf een omzet van ruim 36 miljard dollar, zo blijkt uit het laatst beschikbare jaarverslag. Het pompte 1,67 miljoen vaten olie per dag naar boven.

Sonangol domineert de Angolese economie. Net zoals de glimmende kantoren van Sonangol de Angolese hoofdstad Luanda overheersen. Sonangol is de spil in wat de Angola-kenner Tony Hodges ooit beschreef als ‘de Bermudadriehoek’. Dat is het zwarte gat tussen het staatsoliebedrijf, het ministerie van Financiën en de centrale bank waarin de miljarden van Angola’s olieopbrengsten spoorloos verdwijnen.

En nu heel het land

Angola (24 miljoen inwoners) maakte na het einde van de 27 jaar durende burgeroorlog in 2002 een enorme groeispurt door. Van nog geen 20 miljard dollar groeide het bruto binnenlands product naar zo’n 130 miljard dollar. Maar sinds de val van de olieprijzen verkeert de economie in grote crisis.

Vader Dos Santos maakte in april al ruim baan voor zijn dochter, door de voltallige raad van bestuur van Sonangol te ontslaan. De vraag is nu of de benoeming van zijn dochter tot topvrouw van Sonangol niet meer behelst. Afgelopen maart kondigde de president aan van plan te zijn in 2018 terug te treden. Die belofte werd met scepsis ontvangen. Hij kondigde zijn vertrek al eerder aan. Toch lijkt in de aanloop naar het partijcongres van nationale regeringspartij MPLA het manoeuvreren voor zijn opvolging begonnen.

Lang was het de verwachting dat de vorige Sonangol-bestuursvoorzitter Dos Santos zou opvolgen. Maar Manuel Vicente, tevens vicepresident van Angola, lijkt uitgeschakeld door zijn vermeende betrokkenheid bij een corruptieschandaal. Daarmee heeft Isabel dos Santos de beste uitgangspositie. Ze heeft zich niet kandidaat gesteld voor het leiderschap van MPLA. Nog niet. Zoals het hoort in de ondoorzichtige politiek van Angola.

    • Bram Vermeulen