Zo klinkt de gouden eeuw van de tv-muziek

Tv-series Met de bloeitijd van de tv-series groeit ook de populariteit van de gebruikte muziek. Drie tv-componisten vertellen over hun werk.

Misdaadserie Breaking Bad (2008-2013) Foto AMC

Hun namen kent u niet, maar hun muziek heeft u vast vaak gehoord:

De voortstuwende pianopartij onder de openingstitels van Downton Abbey – gecomponeerd door Schot John Lunn (klik op de playknop om te luisteren).

De metalige gitaarriff waarmee elke aflevering van Breaking Bad begint – product van de Amerikaanse componist Dave Porter.

De liedjes van Nederlander Onno Smit, voorman van bluesband Beans & Fatback, die in Suits , Hemlock Grove, Shameless en nog zeker twintig Amerikaanse series zijn gebruikt.

We spraken het drietal rond Buma Music in Motion, een conferentie voor mediacomponisten in Amsterdam. Daar was opvallend veel aandacht voor de muziek in tv-series. Elk van de internationale sprekers was op de een of andere manier actief in de televisiemuziek. „De muziekindustrie heeft de laatste jaren echt de kansen ontdekt die televisie biedt”, zegt muziekuitgever Peter van Krimpen die onder meer muzieklicenties uitgeeft voor televisie. „Omdat het voor muzikanten steeds moeilijker is om rond te komen, zijn royalties uit televisiewerk een welkome extra inkomstenbron.”

Nederige rol

De tv-componist heeft een dienende, bijna nederige rol, vertellen de drie muzikanten. Hij ondersteunt beeld en dialoog, en hoeft dus niet te rekenen op de volle aandacht van de kijker. Hij schrijft niet de muziek die in hem opkomt, maar wat past bij de scène en de serie in zijn geheel. Hij moet bereid zijn aanpassingen te doen als de producent daar om vraagt. En hij hoeft zeker niet te rekenen op de roem van sommige filmcollega’s, als John Williams, Ennio Morricone en Hans Zimmer.

Maar de erkenning voor het vak groeit. John Lunn wordt geregeld gevraagd op te treden met de hoogtepunten uit acht seizoenen Downton Abbey-muziek, een soundtrack waarvoor hij twee Emmy Awards won. Ook Dave Porter overweegt op tour te gaan met de minimalistische muziek onder hitserie Breaking Bad. Wat ook fijn is, vertellen de componisten: dankzij het ‘Gouden Tijdperk van de televisie’ is er eindelijk genoeg budget om zelfs de wildste muzikale ideeën uit te voeren.

We spraken een Nederlandse muzikant die in de smaak valt bij Amerikaanse tv-producenten en twee gerenommeerde tv-componisten over hun vak.

De titelsong is de handtekening van een tv-serie. Doe de quiz en raad de serie bij de muziek.

Twee maanden sleutelen aan 18 seconden

Foto White Bear PR

Dave Porter van Breaking Bad: “Ik wilde de kijker niet via de muziek vertellen hoe hij zich moet voelen.” Foto White Bear PR

Dave Porter woont in Los Angeles en is vooral bekend van de muziek van Breaking Bad en prequel Better Call Saul (AMC). Hij deed ook de muziek voor The Blacklist, dat door RTL wordt uitgezonden.

„Twee maanden. Zo lang heb ik gedaan over de openingssequentie van Breaking Bad. Ik werkte er in die periode zeker een paar dagen per week aan. Twaalf versies heb ik laten horen aan producent Vince Gillian en andere mensen van AMC. Het was een proces van vallen en opstaan. Vooral vallen eigenlijk. En dat allemaal voor achttien seconden muziek.

„Die opening was het moeilijkste onderdeel van de hele serie. Er was toen nog maar één aflevering, de pilot. Dus ik moest gokken hoe het verhaal zou verlopen. Ik wist dat hoofdpersoon Walt White als brave scheikundeleraar zou uitgroeien tot drugsdealer, dus er moest gevaar in de muziek. De keuze voor de resonatorgitaar werd deels ingegeven door de locatie: New Mexico, het land van de westerns. Maar het is ook een agressief instrument, bedoeld om hard bij het kampvuur te spelen. Daarom werkt de klank zo goed als voorbode van de agressiviteit van Walter.

„Gillian heeft mijn muziek eens omschreven als een apart personage, maar zo zie ik het zelf niet. Voor mij maakt de soundtrack deel uit van het weefsel van de serie. Voor mij is de kern van Breaking Bad dat iedereen diep van binnen weet dat hij Walter White kan worden als hij alle remmen loslaat. Daarom heb ik mijn best gedaan een onbehaaglijk gevoel in de muziek te leggen.

„Tegelijk wilde ik de kijker niet via de muziek vertellen hoe hij zich moet voelen. Het zou absoluut niet passen bij Breaking Bad, omdat iedereen de serie anders ervaart. Sommige mensen blijven van Walter houden terwijl hij vreselijke dingen doet, anderen haten hem vanaf het begin.”

Luister naar Dave Porters Heisenberg’s theme uit Breaking Bad.

Het klinkt klassiek, maar het is pop à la Coldplay

 Foto White Bear PR

Componist John Lunn van Downton Abbey: “Ik zit weleens te huilen achter mijn piano. Dan weet ik dat ik goed zit.” Foto White Bear PR

John Lunn werd geboren in Glasgow en woont in London. Hij won twee Emmy Awards voor zijn soundtrack van Downton Abbey (BBC) en schreef meerdere opera’s. Hij is ook bekend van de muziek van The Lost Kingdom, Jamestown, Waking the Dead en The White Queen.

„Bij beeldmuziek draait alles om timing. Je moet aanvoelen wanner muziek iets toevoegt en wanneer het beter stil kan zijn. Daarom componeer ik alleen in het eindstadium van de montage; ik heb geen idee of de muziek werkt als ik de beelden er niet bij zie.

„Alle muziek in Downton Abbey komt van een echt orkest. Die luxe heb je als je werkt met een aanzienlijk budget. In het eerste seizoen waren we nog beperkt tot 36 instrumenten, waarbij ik zelf de piano speelde om de kosten te drukken. Maar na het succes van het eerste seizoen kon ik alles doen wat ik wilde. Het merendeel van de muziek hebben we opgenomen in de Abbey Road studio’s met een groot kamerorkest. Elke seconde die je hoort in de zes seizoenen is een unieke compositie, herhalen deden we niet.

„De begintune was het eerste wat ik schreef voor Downton. Het klinkt klassiek, maar als je de akkoorden uitschrijft is het eigenlijk een heel poppy deuntje, het zou van Coldplay kunnen zijn. Dat klassieke vernislaagje zit eroverheen om het tijdperk van begin twintigste eeuw op te roepen, maar de harmonie eronder staat voor voor de romantiek waar het allemaal om draait in de serie.

De openingsmuziek van Downton Abbey is populair materiaal voor amateurorkesten:

„Er is de laatste jaren meer aandacht voor tv-muziek. Mij wordt geregeld gevraagd om op te treden met de Downton Abbeymuziek. Zou het komen omdat mensen thuis een betere tv met betere geluidskwaliteit hebben? Natuurlijk is er ook meer geld voor goede muziek omdat er meer geld is voor tv-series.

„Een soundtrack is pas goed als ik zelf de emotie voel die ik probeer over te brengen. Ik zit weleens te huilen achter mijn piano. Dan weet ik dat ik goed zit.”

John Lunn componeerde ook de muziek voor BBC-miniserie The Last Kingdom.

Amerikanen gek op Hollandse garageblues

 Foto Excelsior

Beans & Fatback-voorman Onno Smit: “Ik verbaas me er ook wel over dat onze muziek zo vaak in Amerikaanse series wordt gebruikt.” Foto Excelsior

Onno Smit is de voorman van de Amsterdamse garagebluesband Beans & Fatback. Hij is de tel een beetje kwijt, maar schat dat zijn liedjes in zeker dertig Amerikaanse series en reclames zijn gebruikt. De vergoedingen voor zo’n ‘sync’, een licentie voor het gebruik van muziek in audiovisueel materiaal, kan oplopen tot 20.000 euro.

„Ik werk niet in opdracht: ik schrijf gewoon liedjes. Blijkbaar vallen die in de smaak aan de andere kant van de oceaan. Ook onze albums verkopen in de VS ook beter dan in Nederland.”

„Ik verbaas me er ook wel over dat onze muziek daar zo vaak wordt gebruikt. We spelen ouderwetse Amerikaanse gitaarmuziek, noem het garageblues. En ik heb me laten vertellen dat juist in de VS niet veel band die muziek maken. Daar plukken wij de vruchten van.”

„Syncs zijn voor onze band een belangrijke inkomstenbron. We verdienen er meer aan dan aan radiovergoeding, albumverkoop en Spotify-royalties bij elkaar. De deals sluiten we niet zelf. Daar hebben we onze Amsterdamse uitgever Sounds Like Publishing voor. Die hebben goeie contacten in de film- en tv-industrie, bijvoorbeeld met Riptide Music Group uit Los Angeles. Zij leveren de muziek voor talloze series en films. Het is in de tv-industrie wel belangrijk dat je verschillende versies van een nummer kunt aanleveren: met zang, zonder zang, een korte of juist lange intro.

„Elke serie heeft weer zijn eigen music supervisor. Die vraagt aan een partij als Riptide om een bepaald soort liedje. Dat kan van alles zijn. Opzwepend met een stevige beat en een jaren tachtig gevoel. Of in ons geval: stevige blues of rock. Riptide gaat dan in zijn database neuzen en doet een paar voorstellen. Het is de verdienste van Sounds Like dat wij überhaupt in die database staan. ”

    • Reinier Kist