Duitse president niet beschikbaar voor tweede termijn

Media speculeerden afgelopen dagen al over het vertrek van Joachim Gauck.

Joachim Gauck laat maandag in een toespraak weten geen tweede termijn te ambiëren. Foto Christof Stache / AFP

De Duitse president Joachim Gauck stelt zich niet beschikbaar voor een tweede termijn. Dat heeft hij maandag laten weten. Het besluit van de 76-jarige Gauck zal bondskanselier Angela Merkel waarschijnlijk flink wat kopzorgen opleveren.

Twitter avatar JuurdEijsvoogel Juurd Eijsvoogel Duitse president Gauck bevestigt: geen tweede termijn. Februari moeten Bondsdag en vertegenwoordigers deelstaten opvolger kiezen

De afgelopen dagen speculeerden de media al over een vertrek van Gauck. Vrijdagavond meldde Bild dat het staatshoofd vanwege zijn leeftijd en gezondheidsproblemen het wel mooi geweest vindt. Gauck voerde dit maandag inderdaad aan als reden, hoewel hij zei dat het besluit “niet makkelijk” was.

De functie van president is grotendeels ceremonieel in Duitsland. Desondanks kan een staatshoofd wel degelijk reële invloed op de politieke besluitvoering hebben, schrijft NRC-correspondent Juurd Eijsvoogel maandag:

“Een president speelt in Duitsland nauwelijks een rol in de alledaagse politiek, maar Gauck heeft, net als sommige voorgangers, wel degelijk gewicht in de schaal gelegd bij grote kwesties. Zo pleitte hij in 2014 voor meer internationaal engagement van Duitsland, ook op militair gebied.”

Opvolgingsstrijd

Gauck was partijloos president die een brede steun genoot onder zowel coalitie- als oppositiepartijen. In de jaren tachtig was hij een luthers dominee in Oost-Duitsland die een belangrijke rol speelde in de vreedzame protesten die leidden tot de val van de Muur. Met het opkomen van de geruchten, barstte direct een strijd los om wie hem op moet volgen.

“De christendemocraten willen een president uit hun eigen gelederen, liefst van conservatieve signatuur, om te compenseren voor de afgenomen populariteit van Merkel bij de rechtse kiezer. Instemmen met een partijloze of sociaal-democratische kandidaat zou kunnen worden uitgelegd als teken van zwakte. Maar bij de SPD zegt men: coalitiegenoot CDU heeft het kanselierschap al, waarom zouden ze ook nog de president mogen leveren?”

De president wordt in Duitsland gekozen door de Bundesversammlung (bondsvergadering), die bestaat uit de leden van de Bondsdag plus een even groot aantal vertegenwoordigers van de zestien deelstaten. Op 12 februari 2017 komt die bijeen.

Er hebben zich nog geen kandidaten gemeld voor het presidentschap, maar ministers Wolfgang Schäuble (Financiën) en Frank-Walter Steinmeier (Buitenlandse Zaken) worden door analisten als mogelijke opvolgers genoemd. Ook de naam van Norbert Lammert, voorzitter van de Bundestag, gonst door de wandelgangen.

    • Casper van der Veen