Documentaire Messi geen partij voor Zlatan

NPO 3 zond documentaires uit over voetbalsterren Lionel Messi en Zlatan Ibrahimovic. De film over Zlatan was veel beter.

‘Becoming Zlatan’ (3DOC/VPRO), bij Ajax in 2001.

Het zinnetje ‘We zijn er niet bij in Frankrijk’ gaan we nog heel vaak horen de komende weken. Het eerste ‘we’ gaat over het Nederlands elftal, dat zich niet kwalificeerde voor de eindronde van het EK voetbal, het tweede ‘we’, dat zijn de televisiekijkers.

Toch gaat elke wedstrijd vanaf vrijdag uitgezonden worden door de NOS. Laten we (u en ik) het dus maar eens over voetballegendes hebben. Over keeper Jan van Beveren (1948-2011), die door een ruzie met generatiegenoot Johan Cruijff en diens lange arm niet werd geselecteerd voor het Nederlandse team tijdens de WK’s van 1974 en 1978. Dat is een bekend verhaal maar Andere Tijden Sport (NOS/VPRO) serveerde het zorgvuldig uit. Met als uitsmijter de samenvatting door Johan Neeskens, die een tussenpositie innam bij het conflict: ,,Van Johan kon je niet winnen.”

Interessant is vooral de vergelijking tussen twee lange bioscoopdocumentaires over respectievelijk de eigentijdse supersterren Lionel Messi en Zlatan Ibrahimovic, die 3DOC/VPRO kort na elkaar uitzond. De Argentijn van Barcelona is misschien wel de beste speler van dit moment, maar er valt verder erg weinig interessants over hem te melden.

Daarom stelt Messi van de Spaanse cultregisseur Álex de la Iglesia een beetje teleur. Hij moet zich bedienen van kunstgrepen: ex-coaches en collega’s, vrienden en leraren van vroeger en journalisten kletsen in een restaurant honderduit over hun Leo. Er is wat archiefmateriaal van de ster als kind en vrij veel cruciale scènes worden gewoon nagespeeld door
acteurs.

De Zweeds-Nederlandse coproductie Becoming Zlatan is zeker geen hagiografie. Het is om meer redenen een veel betere documentaire. De broers Fredrik en Magnus Gertten hadden vijftien jaar geleden erg veel materiaal opgenomen van het toen 19-jarige talent van Malmö FF dat voor 8 miljoen euro was gekocht door het grote Ajax.

Er waren grote aanpassingsproblemen en in zijn eerste jaar moest Zlatan concurreren met nu nagenoeg vergeten spitsen als Mido en Machlas. Publiek en media vonden het een miskoop en gingen zich tegen hem richten. Bij een tackle op Ajax-collega Rafael van der Vaart in een interlandwedtrijd werd Zlatan „een vervelend kereltje” genoemd.

Achteraf fascinerend allemaal. Je ziet de strijd van een adolescent die zich altijd een buitenstaander heeft gevoeld, waar hij ook was, met een omgeving die voor het grootste deel geen idee heeft wat voor soort kwaliteit er in huis is gehaald.
In combinatie met zeer goed verzameld archiefmateriaal en gesprekken met mensen die er toen bovenop zaten, ontstond een documentaire, die werkelijk hout snijdt. Ik hoop dat het nu alom versmade ‘vervelende ventje’ Memphis Depay er kennis van neemt.

Dit is wat een documentaire reconstructie vermag: heel wat meer dan een beetje kletsen over de tijd dat Messi nog een straatvoetballertje in Rosario was.

    • Hans Beerekamp