CDA wil de vluchtheuvel voor ‘redelijke Nederlanders’ zijn

Partijcongres Sybrand Buma werd zonder tegenkandidaat gekozen tot lijsttrekker, maar het CDA moet zijn boodschap wel beter gaan verkopen.

Sybrand Buma benadrukte in zijn speech de normen en waarden waar de partij zich altijd op laat voorstaan. Foto’s Alexander Schippers/ANP

Het CDA is er klaar voor, laat die Tweede Kamerverkiezingen maar komen, zeggen leden tegen elkaar op het partijcongres. Zaterdag werd partijleider Sybrand van Haersma Buma daar opnieuw verkozen tot lijsttrekker. Er had zich geen enkele geschikte tegenkandidaat gemeld.

Voor de rest van de kandidatenlijst is het wel dringen. Bijna driehonderd leden hebben zich aangemeld en na gesprekken, testen en integriteitsonderzoek zijn er zeventig door naar de tweede ronde. De volledige zittende fractie van 13 wil door. De partij heeft in de oppositie zo hard over zichzelf en de wereld nagedacht, dat de contouren van het verkiezingsprogramma al duidelijk zijn. De focus ligt op zorg, onderwijs, arbeidsmarkt en vooral fatsoenlijk met elkaar omgaan.

Sybrand Buma benadrukte in zijn congresspeech de normen en waarden waar de partij zich altijd op laat voorstaan. In tijden van „voortdurende polarisatie en verharding om ons heen” probeert het CDA het rustige alternatief te zijn. De partij kan „de vluchtheuvel” zijn voor redelijke Nederlanders die het geschreeuw, gedraai en opportunisme van andere politici zat zijn, zegt Friso Douwstra, fractievoorzitter in Leeuwarden.

Buma komt steevast als meest betrouwbare partijleider uit peilingen, dat kan doorslaggevend zijn. Veel leden memoreren Jan Peter Balkenende, van wie niemand buiten het CDA in 2002 hoge verwachtingen had. Totdat Nederland na de moord op Pim Fortuyn in een existentiële crisis belandde en de ultieme degelijkheid premier kon worden.

Een goede partijleider is niet genoeg

Ad de Regt, wethouder Oudewater

Maar waarom doet het CDA het dan nog niet beter in de peilingen? Bij de verkiezingen van 2012 haalde de partij 13 zetels, historisch weinig. De peilingen schommelen tussen de 15 en 20 zetels als er nu verkiezingen zouden zijn. Dat is lager dan bij de ook al desastreuze nederlaag van 2010. „Ik kijk naar peilingen zoals naar de temperatuur. Ik neem ze waar”, zegt Tweede Kamerlid Mona Keijzer achteloos. Maar in tegenstelling tot het weer, zijn peilingen niet alleen van externe factoren afhankelijk. De Buma-factor is buiten de partij blijkbaar nog niet doorgedrongen.

Ad de Regt, wethouder in Oudewater, maakt zich daar wel zorgen over. „Het is mooi dat de inhoud er staat en we hebben een goede partijleider, maar dat is niet genoeg, we moeten beter nadenken over hoe we dat verkopen. Ze zeggen goede wijn behoeft geen krans, maar dat geldt alleen voor wijnkenners. In de supermarkt moet die krans er wel op, en daar komen de meeste mensen.”

Elco Brinkman, fractievoorzitter in de Eerste Kamer, is het daar wel mee eens. „Een verkiezingsprogramma deed er altijd al weinig toe, maar in deze tijd écht niet meer. Het gaat om geloofwaardigheid. Wie kan dit verdeelde land verbinden?” Dat dat nog niet tot hoge cijfers voor het CDA heeft gezorgd, baart hem weinig zorgen. „Het is nog vroeg in het seizoen. Maar je voelt ook bij andere partijen dat de campagne begonnen is, de tweestrijd zal zich vroeger aftekenen dan de vorige keer.” En tussen welke partijleiders zal de premiersstrijd gaan, die vorige keer tussen Mark Rutte en Diederik Samsom ging? „Sybrand, sowieso, die ander zal Mark wel zijn”, aldus Brinkman. Hij verwacht niet dat Wilders of één de linkse leiders erbij zit. Buma richtte zijn pijlen in zijn speech al voornamelijk op Rutte en de VVD.

Ook Ger Koopmans, gedeputeerde in Limburg, ziet de peilingen niet als maatgevend. „Als er geen verkiezingen zijn, doen politici die veel theater maken het goed. Maar tijdens een verkiezing beslis je aan wie je je portemonnee afgeeft, dan kiezen veel mensen voor degelijkheid.”

    • Emilie van Outeren