Zwitsers stemmen tegen invoering basisinkomen

Inwoners mogen zondag naar de stembus om zich uit te spreken over het plan iedereen zonder een tegenprestatie gegarandeerd geld te geven

Een stemlokaal in Bern waar Zwitsers zich in een referendum onder meer kunnen uitspreken over het basisinkomen. Foto Ruben Sprich/Reuters

Zwitserland ziet niets in het plan om een basisinkomen in te voeren voor alle inwoners. Volgens persbureau Reuters heeft 76.9 procent van de stemmers zondag in een referendum het voorgelegde voorstel verworpen.

Het idee achter het basisinkomen is dat alle volwassen inwoners van het land maandelijks een standaard bedrag ontvangen ontvangen en daar niets voor hoeven te doen. Een exacte hoogte is nog niet vastgesteld, maar voorstanders stellen dat 2.500 Zwitserse frank (2.257 euro) een acceptabele norm is. Voor kinderen zou het gaan om een kwart van dat bedrag. Het basisinkomen vervangt alle sociale uitkeringen.

Voorstanders van het idee vinden dat met het gegarandeerde geld de armoede bestreden kan worden en dure sociale zekerheidsstelsels vervangen kunnen worden. Tegenstanders, zoals de Zwitserse regering, wijzen juist op de hogere belasting die het basisinkomen tot gevolg heeft. Om het idee te kunnen betalen is immers geld nodig.

Werken ontmoedigen

Bovendien zou het plan werken ontmoedigen en leiden tot een tekort aan vakmanschap. Bedrijven dreigden al hun productie te verplaatsen naar minder dure landen om kosten te besparen. De vraag is ook of het plan de armoede daadwerkelijk aanpakt. Het genoemde bedrag oogt weliswaar hoog, maar in het dure Zwitserland kom je er amper mee boven de armoedegrens.

Initiatiefnemer en café-eigenaar Daniel Haeni heeft zich inmiddels bij een nederlaag neergelegd, maar ziet tegenover persbureau Reuters ook positieve punten. “Als realist had ik erop gerekend dat 15 procent voor het initiatief zou stemmen, maar het ziet ernaar uit dat dit minstens 20 of zelfs 25 procent is geworden. Dat vind ik sensationeel en fabuleus.”

Eerste land met referendum over basisinkomen

Zwitserland is het eerste land met een referendum over invoering van het basisinkomen. Ook in andere landen, zoals Finland en Nederland wordt nagedacht over zo’n gegarandeerd bestaansminimum. Verschillende Nederlandse gemeenten, zoals Utrecht en Groningen, willen ermee experimenteren en wachten daarvoor op een akkoord van minister Jetta Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid, PvdA).

    • Jorg Leijten