Het is dringen op de kandidatenlijst van het CDA

Sybrand van Haersma Buma is gekozen tot lijsttrekker voor de Tweede Kamerverkiezingen . Foto ANP / Alexander Schippers

Het CDA is er klaar voor, laat die Tweede Kamerverkiezingen maar komen, zeggen leden tegen elkaar op het partijcongres. Zaterdag werd partijleider Sybrand van Haersma Buma daar opnieuw verkozen tot lijsttrekker. Er had zich geen enkele geschikte tegenkandidaat gemeld.

Voor de rest van de kandidatenlijst is het wel dringen. Bijna driehonderd leden hebben zich aangemeld en na gesprekken, testen en integriteitsonderzoek zijn er zeventig door naar de tweede ronde. De volledige zittende fractie van dertien wil door. De partij heeft in de oppositie zo hard over zichzelf en de wereld nagedacht, dat de contouren van het verkiezingsprogramma al duidelijk zijn. De focus ligt op zorg, onderwijs, arbeidsmarkt en vooral fatsoenlijk met elkaar omgaan.

Sybrand Buma benadrukte in zijn congresspeech de normen en waarden waar de partij zich altijd op voorstaat. In tijden van „voortdurende polarisatie en verharding om ons heen” probeert het CDA het rustige alternatief te zijn. De partij kan „de vluchtheuvel” zijn, zegt zijn voor redelijke Nederlanders die het geschreeuw, gedraai en opportunisme van andere politici zat zijn, zegt Friso Douwstra, fractievoorzitter in Leeuwarden.

Buma komt steevast als meest betrouwbare partijleider uit peilingen, dat kan doorslaggevend zijn. Veel leden memoreren Jan Peter Balkenende, van wie niemand buiten het CDA in 2002 hoge verwachtingen had. Totdat Nederland na de moord op Pim Fortuyn in een existentiële crisis belandde en de ultieme degelijkheid premier kon woorden.

Maar waarom doet het CDA het dan nog niet beter in de peilingen? Bij de verkiezingen van 2012 haalde de partij dertien zetels, historisch weinig. De peilingen schommelen tussen de vijftien en twintig zetels als er nu verkiezingen zouden zijn. Dat is lager dan bij de ook al desastreuze nederlaag van 2010. Tweede Kamerlid Mona Keijzer:

„Ik kijk naar peilingen zoals naar de temperatuur. Ik neem ze waar.”

Maar in tegenstelling tot het weer, zijn peilingen niet alleen van externe factoren aanwezig. De Buma-factor is buiten de partij blijkbaar nog niet doorgedrongen.

Ad de Regt, wethouder in Oudewater, maakt zich daar wel zorgen over. „Het is mooi dat de inhoud er staat en we hebben een goede partijleider, maar dat is niet genoeg, we moeten beter nadenken over hoe we dat verkopen. Ze zeggen: goede wijn behoeft geen krans, maar dat geldt alleen voor wijnkenners. In de supermarkt moet die krans er wel op, en daar komen de meeste mensen.” De partij moet z’n boodschap en zijn leider beter over de bühne krijgen.

Elco Brinkman, fractievoorzitter in de Eerste Kamer, is het daar wel mee eens.

„Een verkiezingsprogramma deed er altijd al weinig toe, maar in deze tijd echt niet meer. Het gaat om geloofwaardigheid. Wie kan dit verdeelde land verbinden?”

Dat dat nog niet tot hoge cijfers voor het CDA heeft gezorgd, baart hem weinig zorgen. „Het is nog vroeg in het seizoen. Maar je voelt ook bij andere partijen dat de campagne begonnen is, de tweestrijd zal zich vroeger aftekenen dan de vorige keer.” En tussen welke partijleiders zal de premiersstrijd gaan, die vorige keer tussen Mark Rutte en Diederik Samsom ging? „Sybrand, sowieso, die ander zal Mark wel zijn”, aldus Brinkman. Hij verwacht niet dat Wilders of één de linkse leiders erbij zit. Buma richtte zijn pijlen in zijn speech al voornamelijk op Rutte en de VVD.

Ook Ger Koopmans, gedeputeerde in Limburg, ziet de peilingen niet als maatgevend. „Als er geen verkiezingen zijn, dan doen politici die veel theater maken het goed. Maar tijdens een verkiezing beslis je aan wie je je portemonnee afgeeft, dan kiezen veel mensen voor degelijkheid.”

    • Emilie van Outeren