Britten onderzoeken fraude Mozambique

Toezichthouder banken De Britten gaan onderzoek doen naar een grote fraudezaak in Mozambique. Mogelijk wordt zo meer bekend over Nederlandse betrokkenheid.

Speedboten op de kade van Maputo werden zogenaamd besteld omvissers te beschermen tegen piraterij. Samen met een vloot tonijnboten zijn ze spil in een fraudezaak die het land financieel doet wankelen. Foto Reuters

Britse toezichthouders onderzoeken de rol van de Credit Suisse Group en de Russische bank VTB voor het organiseren van omstreden leningen van honderden miljoenen euro’s voor de aanschaf van boten en militair materieel door staatsbedrijven. Dit meldt The Wall Street Journal. Een van die leningen was ondergebracht in een Nederlandse brievenbusfirma, Ematum bv.

Een groot deel van het geleende geld blijkt niet gebruikt voor de beloofde doeleinden en is spoorloos verdwenen. De lening is inmiddels overgenomen door de staat en moet nu worden afbetaald door de belastingbetalers in Mozambique, een van de armste landen ter wereld. Volgens The Wall Street Journal heeft het land een belangrijke schuldenspecialist aangetrokken die eerder ook betrokken was bij leningen voor Griekenland. Hij gaat Mozambique adviseren over de schulden en de vraag welk deel moet worden terugbetaald.

Behalve de lening van 850 miljoen dollar voor vissersboten en militair materieel kwamen in april nog eens leningen van in totaal 1,4 miljard dollar bovendrijven. Die leningen zijn aangegaan zonder medeweten van het Mozambikaanse parlement en de internationale donoren, waaronder Nederland. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en een groot aantal internationale donoren staakten onmiddellijk hun hulp aan Mozambique toen de leningen werden ontdekt. Eenderde van de begroting van Mozambique komt uit hulp van buitenlandse donoren. Het Internationaal Monetair Fonds spreekt over „overduidelijke corruptie”.

De toezichthouder in het Verenigd Koninkrijk, de Financial Conduct Authority (FCA), onderzoekt nu of banken de reglementen hebben geschonden door informatie achter te houden voor de investeerders die delen van de eerste lening hadden gekocht. Die zeggen dat de banken hen niet hadden verteld dat Mozambique voor nog eens 1,4 miljard dollar aan leningen was aangegaan, toen hen gevraagd werd een herstructurering te accepteren.

Het is niet bekend of De Nederlandsche Bank (DNB) een onderzoek is begonnen naar het Amsterdamse trustkantoor TMF, dat de administratie voert over Ematum bv. DNB doet nooit uitspraken over individuele instellingen. Maar het Britse onderzoek kan TMF dwingen documenten te overhandigen over de uiteindelijke eigenaren van Ematum. Volgens de Nederlandse wet hoeven die eigenaren niet bekendgemaakt te worden.

TMF verklaarde deze week geen verantwoordelijkheid te dragen voor het schuldendrama dat Mozambique aan de rand van bankroet heeft gebracht. „Het voert te ver om te stellen dat eventuele misstanden die lokaal hebben plaatsgevonden zijn gefaciliteerd door TMF Group en de andere bij de transactie betrokken partijen”, aldus het bedrijf in een verklaring.

De advocaat Lee C. Buchheit van Cleary Gottlieb Steen & Hamilton adviseert Mozambique nu over de vraag of het land kan weigeren de schuld terug te betalen als blijkt dat de betrokken banken Credit Suisse en VTB willens en wetens hebben gelogen tegen beleggers over hun product.

    • Bram Vermeulen