Zwitsers stemmen over basisinkomen

De Zwitsers stemmen zondag over de invoering van een basisinkomen. Het geopperde bedrag, 2.200 euro, is amper boven de armoedegrens.

Meeste Zwitsers volgens peiling tegen basisinkomen

De Zwitsers spreken zich zondag uit over de vraag of inwoners van het land ook ruim 2.200 euro per maand moeten krijgen voor nietsdoen. Zondag bepalen ze in een referendum of voor iedereen een basisinkomen moet worden ingevoerd. Dat zou in de plaats komen van verschillende sociale uitkeringen.

De initiatiefnemers hebben geen bedrag aan hun plan gehangen, maar wel een suggestie gedaan: 2.500 Zwitserse frank (2.257 euro) per volwassene en een kwart daarvan per kind.

Dat klinkt als een mooi bedrag. Maar in Zwitserland, een van de duurste landen ter wereld, kom je er amper mee boven de armoedegrens, doorgaans vastgesteld op 60 procent van het gemiddelde reëel besteedbaar inkomen.

Het referendum haalt waarschijnlijk geen meerderheid. uit peilingen blijkt dat zo’n 70 procent tegen de invoering van een basisinkomen is.

In Zwitserland, een directie democratie, worden jaarlijks meerdere referenda gehouden. De volksraadpleging over een basisinkomen werd georganiseerd nadat de vereiste 100.000 handtekeningen ervoor waren opgehaald.

Net boven de armoedegrens

Het idee van een basisinkomen voor iedereen is ook in andere landen onderwerp van debat, zoals in Canada, Nederland en Finland. In Finland is vorig jaar een eerste onderzoek naar de haalbaarheid ervan begonnen.

Volgens de initiatiefnemers van het Zwitserse referendum is het bedrag van ruim 2.200 euro dat zij hebben genoemd genoeg voor een „fatsoenlijk bestaan.” Dat zou op jaarbasis 27.000 euro zijn - nét boven de armoedegrens. Grofweg één op de acht inwoners van Zwitserland zitten on der die grens, volgens het Zwitserse statistiekbureau. Dat is een hoger aantal dan in Nederland, Frankrijk, Denemarken Noorwegen, maar een lager aantal dan in Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Spanje en Italië. Onder mensen boven de 65 loopt één op de vijf het risico in armoe terecht te komen.

„Je ziet in Zwitserland geen schrijnende armoe”, zegt politicoloog Andreas Ladner van de Universiteit van Lausanne. „Maar er zijn wel mensen die te weinig geld hebben, en mensen die werken en niet genoeg verdienen.”

Onder de voorstanders van een basisinkomen is de voormalige Griekse minister van Financiën, Yanis Varoufakis. Volgens Varoufakis is een basisinkomen nodig nu machines en robots voor de vernietiging van steeds meer banen zorgen.

„Een rijk land als Zwitserland heeft de geweldige mogelijkheid om dit geweldige experiment uit te proberen”, zei hij. In het plan staat niets over de voorwaarden waaronder niet-Zwitsers voor een basisinkomen in aanmerking zouden komen.

De regering verzet zich tegen het basisinkomen. Zij zegt dat die hogere belastingen tot gevolg heeft, werken ontmoedigt en leidt tot een tekort aan vakmanschap. De economie gaat al gebukt onder de dure frank. Bedrijven waarschuwen dat ze hun productie zullen verplaatsen naar minder dure locaties om kosten te besparen. „Wij zijn tot de conclusie gekomen dat een dergelijk initiatief onze economie kan verzwakken”, zei minister Alain Berset van Binnenlandse Zaken.

    • Catherine Bosley