Warme lucht maakt schotsen in Pluto’s stikstofijsvlakte

NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Southwest Research Institute

Wat je te zien krijgt als je een zweefvlucht boven de dwergplaneet Pluto zou kunnen maken? In ieder geval de hiernaast afgebeelde vlakte van stikstofijs met zijn typische celstructuur. We zien hier 400 km van de vlakte Sputnik Planum. Maar er is meer. Want de opnamen die ruimtesonde New Horizons vorig jaar 14 juli heeft gemaakt toen hij langs de verre ijsplaneet vloog, zijn nu gecombineerd tot een lange beeldstrook. Er is ook een videoversie van gemaakt, die je dus over het oppervlak van Pluto laat scheren. Het filmpje staat op de website van NASA, of is te bekijken op: http://tinyurl.com/nrcpluto.

De beeldstrook is ongeveer 80 kilometer breed, en de kleinst waarneembare details zijn er ongeveer zo groot als een voetbalveld. De strook loopt van de ‘rand’ van Pluto tot aan de terminator – de overgang van dag naar nacht. Het noordelijke deel wordt gedomineerd door heuvelachtig terrein, bezaaid met inslagkraters. Het gaat geleidelijk over in kantige bergruggen. En dan volgt een abrupte overgang naar de vlakte van stikstofijs, Sputnik Planum.

Over die stikstofijsvlakte publiceerde Nature afgelopen donderdag een onderzoek. De tientallen kilometers grote, veelhoekige ijsschotsen zijn waarschijnlijk het gevolg van convectie, is de conclusie. Dat verschijnsel kennen we van de warme lucht die opstijgt boven een radiator, maar het treedt ook op in vaste stoffen: in de mantel van de aarde bijvoorbeeld, en dus ook in de kilometers dikke korst van stikstofijs waarmee Sputnik Planum is bedekt. De opstijgende warmtestromen in deze bevroren ijskorst voltrekken zich heel langzaam: met snelheden van circa anderhalve centimeter per jaar. Dat betekent dat het 500.000 jaar duurt voordat het ijs van Sputnik Planum volledig is ‘ververst’.

    • Eddy Echternach