Duizenden Polen de straat op tegen regering

Mensen in de Poolse hoofdstad Warschau gingen de straat op tegen de nationalistische regering. Foto Czarek Sokolowski / AP

In de Poolse hoofdstad Warschau gingen zaterdag duizenden mensen de straat op om te demonstreren tegen de conservatieve regering van premier Beata Szydło. Zij werden gesteund door voormalige presidenten Aleksander Kwasniewski en Bronislaw Komorowski.

Dat schrijft persbureau AP. Het protest vandaag herdacht ook de verkiezingen van 1989, die het begin inluidde van de val van het communisme in Polen. De demonstratie was de meest recente in een reeks van evenementen georganiseerd door de Poolse oppositie.

Sinds het aantreden van premier Szydło maakte het land een zwaai naar rechts. Rond de jaarwisseling besloot zij volgens onze EU-correspondent Stéphane Alonso “de bezem te halen” door het Constitutionele Hof in Warschau door drie nieuwe constitutionele rechters te benoemen op plekken die al ingenomen waren. Daarop verklaarde het Hof deze benoemingen ongrondwettelijk, in een tegenzet weigert de regering sinds maart besluiten van het orgaan te publiceren. Eerder kreeg Polen al kritiek wegens een nieuwe controversiële mediawet, die het mandaat van bestuurders van de nationale televisie en radio stopzet.

Afgelopen woensdag gaf de Europese Commissie Polen een officiële waarschuwing voor het schenden van rechtsstaatprincipes. Dit is de eerste keer dat Brussel gebruik maakt van de rechtsstaatprocedure. Het is het gevolg van niet-productieve gesprekken tussen Warschau en de EU om opklaringen te krijgen over het Poolse beleid. Alonso:

De gesprekken worden bemoeilijkt door tegenstrijdige signalen uit de Poolse regering, waar een machtsstrijd lijkt te woeden tussen haviken en pragmatici. De leider van regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS), Jaroslaw Kaczynski, dreigt Brussel voor het Europese Hof van Justitie te slepen. „Als het ruig wordt, zullen we dat doen.” Premier Szydlo toont zich juist bereid om de dialoog voort te zetten, zo zou ze dinsdag volgens Timmermans in een telefoongesprek nog hebben herhaald.

De Poolse minister van Justitie Zbigniew Ziobro zei „verrast en bedroefd” te zijn over de stap van de Commissie, een Pools compromisvoorstel zou zijn genegeerd. Volgens de Commissie is het moeilijk afdingen op fundamentele principes. Timmermans nam het woord ‘compromis’ niet één keer in de mond. Szydlo reageerde in Poolse media onderkoeld: „Een opinie is een opinie. Het heeft geen enkele invloed op beslissingen die in Warschau worden genomen.”

Ondanks het hevige binnenlandse en Europese verzet, zegt de nationalistische regering van Szydło het mandaat van de kiezer gekregen te hebben voor het controversiële beleid. Volgens de autoriteiten deden vandaag zo’n vijftigduizend mensen mee aan het protest in Warschau. Al spreekt de politie van tienduizend demonstranten.

    • Hans Klis