VN: Oekraïne veronachtzaamt mensenrechten

De VN haalt hard uit naar de geheime dienst in Oekraïne. Mensen raken zoek. Marteling lijkt aan de orde.

Een gebouw in de buurt van het vliegveld van Donetsk. Ondanks de wapenstilstand ettert de oorlog in het land door. Foto Alexander Ermochenko / Reuters

De man zegt dat hij elektroshocks heeft toegediend gekregen en dat hij “zwaar is gemarteld”. Niet door losgeslagen extremisten van een extreemrechts vrijwilligersbataljon, maar door agenten van de Oekraïense geheime dienst SBOe.

De man, een inwoner van Marioepol (gecontroleerd door Kiev), is begin 2015 aangehouden, en overgedragen naar een geheime gevangenis van de SBOe in Charkiv. Afgelopen februari wordt hij uitgeruild tegen Oekraïense gevangenen. Tegen de VN- medewerkers die hem interviewen in Donetsk vertelt hij over het geheime detentiecentrum van de Oekraïense veiligheidsdienst. Toen hij aankwam, zaten er 72 mannen en vrouwen in de geheime gevangenis. Afgelopen februari zaten er nog 17 gedetineerden – mannen die werden vastgehouden zonder vorm van proces, en zonder dat hun familie geïnformeerd was over hun whereabouts.

Op 20 april bracht een vertegenwoordiger van de OHCHR, de VN-organisatie voor de mensenrechten, een bezoek aan de detentiefaciliteit in Charkiv. De gevangenis was leeg.

Kort daarna hoorde de VN-medewerker dat de gedetineerden kort daarvoor waren overgebracht naar een andere locatie.
Vorige week brak de VN-commissie ter voorkoming van marteling, een inspectiebezoek af. De commissie kreeg geen toegang tot de locaties die ze wilden bezoeken.

Keihard oordeel

Afgelopen vrijdag velde Ivan Simonovic, de plaatsvervangend secretaris-generaal voor de mensenrechten van de VN, een keihard oordeel over het optreden van de Oekraïense veiligheidsdiensten. In een gesprek met de Britse krant The Times sprak Simonic van een systematische “veronachtzaming van de mensenrechten” door de Oekraïense overheid.

Ondanks de wapenstilstand ettert de oorlog in Oekraïne door. Aan de frontlijn wordt weer geschoten, ook met zware artillerie, en daarbij komen ook burgers om het leven. En aan beide zijden worden de mensenrechten geschonden. Het laatste rapport van de Hoge VN-Commissaris voor de Mensenrechten maakt melding van duizenden arrestaties in de zogenoemde ‘Volksrepublieken’ Donetsk en Luhansk. “De OHCHRC krijgt nog steeds berichten binnen over geïmproviseerde detentiecentra [...] waar gevangenen zonder bericht worden vastgehouden en onderworpen aan mishandeling en marteling.”

Nadia Savtsjenko

De Oekraïense gevechtsvlieger Nadia Savtsjenko was één van deze gedetineerden. Vorige week werd ze uitgeruild tegen twee Russische ‘spetsnaz’, commando’s die volgens Moskou niet meer in dienst waren toen ze de Oekraïense loopgraaf bestormden. Savjtsjenko werd groots onthaald.

Tijdens haar aankomst op het vliegveld van Kiev memoreerde ze aan de vele honderden Oekraïense krijgsgevangenen die zijn verdwenen in de Donbass. Savtsjenko zei dat ze niet zou rusten totdat de laatste Oekraïner zou zijn bevrijd. Misschien kan de Oekraïense volksheld zich ook bezig houden met het lot van haar landgenoten in de geheime cellen van de SBOe.

    • Steven Derix