Verbouwing A4 heeft averechts effect

Het aantal files op de A4 tussen Amsterdam en Den Haag is ondanks een dure verbouwing de laatste twee jaar sterk toegenomen.

File op de A4 ter hoogste van Leidschendam op een foto uit 2007. Foto Lex van Lieshout/ANP

De grootschalige verbouwing van de A4, die tot minder files tussen Amsterdam en Den Haag had moeten leiden, lijkt een averechts effect te hebben. Volgens de VerkeersInformatieDienst (VID) is het aantal files van de hoofdstad naar de Hofstad in twee jaar vervijfvoudigd. In omgekeerde richting stonden er in 2015 twee keer zoveel files als in 2013.

De cijfers gaan over het stuk snelweg tussen de knooppunten Leidschendam en Burgerveen. Tijdens de werkzaamheden aan de A4, die in totaal 600 miljoen euro kostten, zorgde Rijkswaterstaat in 2012 voor een tijdelijke situatie van drie versmalde rijstroken op de snelweg in beide richtingen. Die verkeerssituatie zorgde in 2012, 2013 en 2014 voor een flinke afname van de filedruk, blijkt uit cijfers van de VID die in eerste instantie werden opgevraagd door De Telegraaf.

Sinds 2014 is de definitieve situatie ingevoerd. De drie rijstroken in beide richtingen werden vervangen door hoofdrijbanen met twee rijstroken en een parallelbaan aan beide kanten met één rijstrook. Die verkeerssituatie had voor een betere af- en aanvoer van verkeer naar de hoofdrijbaan moeten zorgen, maar volgens woordvoerder Patrick Potgraven van de VID is het de oorzaak van het toenemende aantal files:

“De nieuwe situatie heeft twee nadelen die zwaarder wegen dan het ene voordeel. Doordat de rijstroken zijn gescheiden lever je verkeerscapaciteit in. En omdat je van drie naar twee rijstroken gaan vlak voor het knooppunt, moet je invoegen. Ook dat kost capaciteit.”

Minder files ten opzichte van 2010

Rijkswaterstaat zegt nog bezig te zijn om te achterhalen op welke gegevens de VID de cijfers heeft gebaseerd. Wel geeft een woordvoerder toe dat “we zien dat er files staan”. In maart stuurde minister Schultz van Haegen van Infrastructuur en Milieu (VVD) nog een brief naar de Tweede Kamer met ‘optimalisatiemaatregelen’ voor de A4 bij Leiden. Doel van die maatregelen - meer belijning en bebording - was de verkeersituatie rustiger te krijgen. Cijfers van Rijkswaterstaat vertoonden een toename van het aantal verkeersongevallen (en daarbijhorende files) op het traject.

Minister Schultz erkent dat de doorstroming op het stuk weg te wensen overlaat, maar gelooft volgens ANP niet dat de werkzaamheden geen zin gehad hebben. Volgens haar zijn de files met 53 procent afgenomen.

Een andere oplossing zou de herintroductie van een derde rijstrook in beide richtingen zijn. Rijkswaterstaat heeft hier met het oog op de toekomst in het nieuwe ontwerp rekening mee gehouden. De banen kunnen echter niet zomaar worden bijgebouwd omdat ze niet zijn opgenomen in het bestemmingsplan en een zogenaamd Tracébesluit. Daarvoor moet een nieuwe langdurige procedure worden opgestart. Volgens de woordvoerder van Rijkswaterstaat gaat het in dat geval om “een politiek bestuurlijke beslissing”. De minister sluit een extra rijstrook niet uit, maar wil eerst kijken of andere maatregelen effectief zouden kunnen zijn, zoals betere bewegwijzering.

In de Kamerbrief stipte de minister aan dat de filezwaarte sinds 2010, toen de werkzaamheden begonnen, wel is afgenomen. Dat blijkt ook uit de cijfers van de VID, die in de periode van 2010 tot 2015 een daling laten zien van 15 procent.

    • Sam de Voogt