Opinie

    • Ilja Leonard Pfeijffer

Louter voor de bühne

Toen Nederland aantrad als roulerend voorzitter van de Europese Unie, zei premier Rutte dat het zijn ambitie was om het immigratieprobleem op te lossen en het aantal bootvluchtelingen dat de oversteek waagt naar ons continent te reduceren tot nul. Om dat de bereiken heeft de Unie een deal gesloten met Turkije. Het idee was dat Turkije de vluchtelingen zou terugnemen en opvangen in ruil voor een smak geld en een hele hoop andere toezeggingen. Officieel voorzagen de gemaakte afspraken ook in een regeling dat Europa vluchtelingen op legale wijze met het vliegtuig vanuit Turkije zou laten overkomen, maar bleek bij nader inzien louter voor de bühne, een pose van menslievendheid om de minderheid van het electoraat die met het lot van de vluchtelingen is begaan te sussen. Bij mijn weten is die luchtbrug niet gerealiseerd.

Nog afgezien van die ontbrekende tegenprestatie werden er tegen de deal met Turkije destijds fundamentele bezwaren ingebracht, die allemaal terecht zijn gebleken. Ten eerste is het een oplossing van het vluchtelingenprobleem die vooral voor Europa een oplossing is en niet voor de vluchtelingen. We hebben het probleem voor veel geld over het hek van de buurman mogen gooien en nu kunnen we net doen alsof het niet meer bestaat. Ten tweede leveren we ons over aan de grillen van de autocraat Erdogan en we hebben inmiddels aan den lijve ondervonden in welke gênante situaties ons dat kan brengen. Het derde fundamentele bezwaar is dat het niet werkt. We kunnen de Egeïsche route naar Griekenland afsluiten, maar dan verplaatst de migrantenstroom zich naar andere routes en als eerste naar de route over het Kanaal van Sicilië van Libië naar Italië.

Het is inmiddels mooi weer geworden. Het vaarseizoen is begonnen. De aantallen vluchtelingen die de afgelopen weken de oversteek hebben gewaagd naar Lampedusa en Sicilië, breken alle records. De cijfers van de UNHCR laten een toename zien van 35 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Vorige week woensdag en donderdag hebben zich wederom twee scheepsrampen voltrokken met vele honderden slachtoffers. De UNHCR spreekt over 880 doden in één week. Ziedaar de oplossing van Rutte en zijn Europese collega’s. Maar vanuit Turkije komt bijna niemand meer, dat is waar, dat moet gezegd.

De druk om alle lijken te bergen en alle overlevenden te redden en op te vangen ligt volledig op Italië. Van enige Europese solidariteit is geen sprake. Integendeel. Oostenrijk overweegt om de grensovergang bij de Brenner te sluiten. De grens met Frankrijk is al een tijd dicht. Niet voor ons, hoor. Wij hoeven niet te vrezen voor onze zomervakantie. Wij zijn blank. Wij mogen gewoon doorrijden. Maar de Fransen laten geen zwarte meer binnen. Sterker nog, de controles zijn onlangs verscherpt omdat het Europees Kampioenschap voetbal binnenkort begint in Frankrijk.

Doordat Frankrijk de grens heeft gesloten bij Menton, is er in de Italiaanse grensplaats Ventimiglia een onhoudbare situatie ontstaan. Honderden vluchtelingen bivakkeren noodgedwongen op straat. Het is een soort Calais aan de Middellandse Zee. Ze weigeren zich te laten registreren en hun vingerafdrukken af te staan, zoals de Italiaanse wet vereist, omdat ze dan automatisch in een Italiaanse asielprocedure terechtkomen die vele jaren kan duren. En ze willen niet in Italië blijven. Ze hebben familie in Frankrijk. Maar omdat ze zich niet laten registreren, kan Italië ze niet helpen. Het ontbreekt hun zelfs aan de meest basale levensbehoeften.

En intussen denken wij in het noorden, met onze premier, dat wij het vluchtelingenprobleem hebben opgelost.

    • Ilja Leonard Pfeijffer