‘Ik hoop met Poetin tot vergelijk te komen’

Jerry Skinner, advocaat MH17 Raadsman stapt namens nabestaanden vliegramp naar Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

Presentatie van het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid in oktober 2015, in een hangar in Gilze-Rijen. Advocaat Jerry Skinner heeft aanvullend eigen onderzoek gedaan naar de crash. Foto David van Dam

Jerry Skinner is geen letselschadeadvocaat die snelle oplossingen belooft. „Kan jaren duren”. „Complexe zaak”. „Poetin zal niet snel onder de indruk zijn”. Uitspraken van de Amerikaanse Skinner, werkzaam voor een Australisch advocatenkantoor, als hij vanuit Sydney praat over de rechtszaak die hij aanhangig wil maken bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. Doel? Namens 33 Maleisische, Australische en Nieuw-Zeelandse nabestaanden van vlucht MH17 330 miljoen Amerikaanse dollar (296 miljoen euro) schadevergoeding krijgen van de Russische staat. Skinner gaat achter Poetin en zijn staatsapparaat aan, volgens de Amerikaan moeten zij boeten voor het neerhalen van de Boeing van Malaysia Airlines.

Waarom stapt u naar het Hof?

„Na het rapport van de Nederlandse Onderzoeksraad zijn wij ons eigen onderzoek gaan doen. Het duurde 4,5 maand een petitie aan het hof op te stellen waar ik tevreden over ben. Intussen is de petitie ontvangen, hebben we een zaaknummer en buigt het hof zich over ontvankelijkheid.”

De raad wijst geen schuldigen aan.

„De raad moest verklaren waarom het vliegtuig neerstortte. Onderzoekers concludeerden dat een raket explodeerde vier meter voor de cockpit aan de zijde van de gezagvoerder. Er is een overschot aan bewijs hoe die raket daar kwam. We weten dat het een Boek-raket was en dat de raket door het Russische Almaz-Antey is gemaakt. Wij concluderen dat er Russische militairen dan wel vrijwilligers in het gebied waren. Zij waren gefrustreerd, want wonnen geen terrein, en kregen vanuit Rusland zwaar geschut geleverd. Ik denk dat het Russische 53ste raketbataljon in het gebied aanwezig was en MH17 heeft neergehaald.”

Dat klinkt alsof u met onderzoekscollectief Bellingcat praat.

„Ja. En anderen. Ik ben heel dichtbij Oekraïne geweest. Sommige bronnen kun je beter niet op de plek van de ramp ontmoeten. Te gevaarlijk.”

Rusland betwist die feiten.

„Wij hebben onze versie van de feiten bij het hof ingediend. Rusland kan een eigen feitenrelaas geven.”

Waarom kiest u voor het Europees Hof voor de Rechten van de Mens?

„Er zijn weinig opties. Het Internationaal Gerechtshof in Den Haag behandelt alleen klachten van staten tegen andere staten. Wij konden geen betrokken regering vinden die namens ons de klacht wilde indienen. Maleisië was geen optie, want de overheid is eigenaar van Malaysia Airlines, die wij in civiele zaken eveneens aansprakelijk stellen. Met Nederland hebben wij wat oppervlakkige contacten gehad, maar uiteindelijk was er geen interesse. Australië evenmin. Op die manier blijft Straatsburg over.”

De regels van het Hof vereisen dat u eerst naar de Russische rechter stapt.

„Klopt. Wij betogen dat de kans nihil is dat een Russische rechter tot een eerlijk vonnis komt. Rusland weigert eerlijk mee te werken aan de internationale onderzoeken, weigert getuigen beschikbaar te maken en verhuist zelfs mensen van Oekraïne naar Rusland om te voorkomen dat ze geïnterviewd worden. Het zou een verspilling van tijd en geld zijn naar de Russische rechter te stappen. Wij hopen dat het Hof deze uitzondering accepteert.”

Het is zeer de vraag of de rechters in Straatsburg de zaak in behandeling nemen. „Vorig jaar behandelde het Hof 6.713 klachten over Rusland. In 6.553 gevallen oordeelden de rechters dat het Hof niet ontvankelijk was. Komt de zaak-MH17 uiteindelijk wel voor de rechter, dan is de kans weer groot dat de nabestaanden gelijk krijgen. In de 116 Russische zaken waar de rechters tot een eindvonnis kwamen, constateerde het hof in 109 gevallen schending van mensenrechten. Het is echter twijfelachtig of dat hoopgevend is. Eind vorig jaar nam het Russische parlement een wet aan die het Russische Constitutionele Hof de macht geeft om vonnissen van internationale rechters buiten werking te stellen als ze „strijdig zijn met de belangen van Rusland”.

Denkt u dat Poetin onder de indruk is van uw zaak?

„Waarschijnlijk niet. Timing is alles. Toen ik deel uitmaakte van de grote groep advocaten die met Libië onderhandelde over compensatie voor de nabestaanden van de bomaanslag op Pan Am-vlucht 103 boven het Schotse Lockerbie in 1988, was dat ook zo. Moammar Gaddafi wilde bepaalde internationaal politieke doelen bereiken [opheffen van internationale sancties, red.] en was bereid een deal te sluiten. Dit is creatief werk. Ik hoop dat wij tijdens de rechtszaak met Poetin tot zo’n vergelijk komen.”

Net als met Libië: versoepeling van sancties in ruil voor schadevergoeding?

„Misschien kiest Poetin ervoor te praten met deze vrij kleine groep van 33 nabestaanden om grotere zaken op orde te krijgen. Vergeet niet dat toen het vliegtuig van het Russische Metrojet [vorig najaar] bij Sharm al-Sheikh werd opgeblazen, hij 50 miljoen dollar beloofde voor daderinformatie. Hij begrijpt dus hoe verschrikkelijk zo’n aanslag is.”

Maar gaat het uw cliënten om het geld of om een schuldbekentenis?

„Een combinatie. Sommigen vinden het geld belangrijk. Anderen doneren het aan een goed doel. Uiteindelijk heeft iemand besloten een raket af te vuren in een drukke en zeer bekende corridor voor internationale passagiersvliegtuigen. In dit geval zijn onschuldige passagiers in een politiek conflict gezogen en gedood, zonder dat een staat, regering en leider daar verantwoordelijkheid voor durven te nemen. Dat zou het Europees Hof voor de Rechten van de Mens ten sterkste moeten veroordelen. Dat is de beste kans voor nabestaanden op gerechtigheid.”

    • Melle Garschagen