ECB gaat opnieuw een stap verder

De Europese Centrale Bank gaat rechtstreeks voor miljarden euro’s aan bedrijfsleningen opkopen om de economie te stimuleren.

Rente daalde al

De Europese Centrale Bank begint volgende week, op 8 juni, met het opkopen van bedrijfsleningen om de kredietverlening in de eurozone te stimuleren en de rentes voor grote bedrijven te verlagen. Zo hoopt de centrale bank de inflatie, die nu nog negatief is, extra aan te wakkeren. Opmerkelijk is dat de ECB niet alleen bedrijfsleningen (obligaties) koopt die al worden verhandeld op de beurzen (de zogenoemde ‘secundaire markt’), maar ook inschrijft als bedrijven nieuwe leningen uitgeven (de ‘primaire markt’). Daarmee wordt zij in feite een directe financier.

Dit heeft president Draghi van de ECB donderdag bevestigd na afloop van de bestuurvergadering van de centrale bank, die ditmaal in Wenen plaatsvond. De aankopen zijn een nieuwe stap in het experimentele monetaire beleid van de ECB.

Lage hypotheekrente dankzij ECB

Na de financiële crisis die begon in 2008, verlaagde de centrale bank de rente op de geldmarkt, en verlaagde deze tijdens de eurocrisis verder naar nul. Banken werden intussen van vrijwel renteloos geld voor de langere termijn voorzien.

Vorig jaar begon de ECB daar bovenop met een aankoopprogramma voor staatsleningen van 60 miljard euro per maand. Het doel was om de rente op deze leningen naar beneden te drukken, en daarmee ook veel andere rentetarieven op de commerciële markt. De zeer lage hypotheekrentes in Nederland van dit moment zijn daar voor een groot deel het resultaat van.

Eind vorig jaar besloot de centrale bank het opkoopprogramma op te voeren tot 80 miljard euro per maand, en een half jaar langer dan gepland door te laten lopen, tot april 2017. Draghi zei gisteren dat de bank langer nog doorgaat, indien nodig.

Dit jaar verlaagde de ECB dit jaar een van zijn belangrijkste rentetarieven, de zogenoemde depositorente, tot minus 0,4 procent. En nu begint ook het aankoopprogramma voor bedrijfsleningen, dat onderdeel zal uitmaken van de 80 miljard die de ECB al per maand opkoopt. Leningen van banken mogen niet. Bedrijven moeten bovendien voldoende kredietwaardig zijn (een zogenoemde krediet-rating hebben van minimaal BBB-) en ze moeten in de eurozone zijn gevestigd – al mogen ze uiteindelijk wel een buitenlandse moeder hebben. Verzekeraars mogen meedoen. Om hoeveel geld per maand het gaat is niet bekend. Analisten rekenen met tussen 5 miljard en 10 miljard euro per maand.

Terwijl het opkoopprogramma van staatsleningen wordt uitgevoerd door alle nationale centrale banken, zal het programma voor bedrijfsleningen worden uigevoerd door een kleiner aantal. De Nationale Bank van België treedt op voor het gebied waar Nederland toe behoort. De Nederlandsche Bank heeft hierin geen rol.

ECB klaar voor eventuele Brexit

Het uiteindelijke doel van alle operaties komt, zo bleek uit nieuwe ramingen van de ECB, niet dichterbij. De verwachting voor economische groei in de eurozone is, ten opzichte van maart, licht opgeschroefd tot 1,6 procent dit jaar, maar is voor 2017 en 2018 ongewijzigd op 1,7 procent in elk van die jaren. De raming voor de inflatie ging eveneens voor 2016 iets omhoog, tot 0,2 procent, maar blijft voor 2017 op 1,3 procent en 2018 op 1,6 procent. De ECB streeft naar een inflatie van dichtbij 2 procent.

Draghi noemde een afscheid van het Verenigde Koninkrijk van de EU, waarover 23 juni een referendum wordt gehouden, als een van de grootste risico’s voor de economie. Hij zei dat de bank op alles is voorbereid, mocht het referendum resulteren in een ‘Brexit’.

    • Maarten Schinkel