Week voor EK voetbal is Frankrijk geveld

Frankrijk Stakingen, overstromingen en terreurdreiging stellen de Franse regering op proef vlak voor EK voetbal.

Brandweerlieden evacueren bewoners van ondergelopen gebieden in Nemours, ten zuiden van Parijs. De vrouw in het midden klaagde op de Franse tv: „Ik ben geen honderd geworden om dit mee te maken.” Christian Hartmann/Reuters

Ça va mieux: het gaat beter. Dat is de slogan waarmee de Franse regering het land hoopt op te warmen voor de verkiezingen van volgend jaar. De economie groeit weer en de werkloosheid loopt terug.

Maar wie de balans opmaakt, een week voor de aftrap van het Europees Kampioenschap voetbal in Parijs, ziet iets anders: Frankrijk zit economisch muurvast en de ene crisis is nog niet voorbij of de volgende dient zich aan. Het land staakt, staat op kritieke plaatsen onder water en maakt zich en passant op voor een EK onder terroristische hoogspanning.

Eerst het goede nieuws. De meeste pompstations hebben weer benzine en diesel. Hoewel zes van de acht Franse olieraffinaderijen door vakbondsacties nog altijd geheel of gedeeltelijk plat liggen, is dankzij brandstofreserves van de staat het autoverkeer weer op gang gekomen.

De situatie in het openbaar vervoer is penibeler. Een deel van de bonden bij spoorbedrijf SNCF is sinds woensdag weer in staking. Hoewel slechts 17 procent van het rijdend personeel het werk heeft neergelegd, ligt 60 procent van de regiotreinen bij Parijs eruit en rijden vier op de tien TGV’s niet. De staking is wat men „verlengbaar” noemt: sommige bonden hebben gedreigd tijdens het EK door te gaan.

Staking kerncentrales

Sinds woensdagavond is het personeel van zestien van de negentien Franse kerncentrales volgens de radicale bond CGT in staking. Hoewel de elektriciteitsproductie wordt verminderd, leidt dat niet direct tot stroomuitval.

Wel komen er gerichte stroomonderbrekingen, zei een CGT-woordvoerster, bijvoorbeeld bij werkgeversvereniging MEDEF of bij overheidsgebouwen. Daarvan gaf de bond dinsdag een voorproefje: bij de opening door president Hollande van een nieuw wijnmuseum in Bordeaux viel de elektriciteit uit.

Beperkte overlast is er ook door andere stakingen: een deel van de luchtverkeersleiding op het vliegveld Orly werkt niet en een grote afvalverwerkingscentrale bij Parijs ligt plat.

Komt het EK-voetbal in gevaar? Van 10 juni tot en met 10 juli verwacht Frankrijk zo’n 2,5 miljoen fans. Om hun teams te volgen zullen zij veel moeten kunnen reizen. Met de SNCF, de ‘officiële transporteur’ van het EK? Met Air France, waar piloten weer in actie willen? Of over de ondergelopen snelweg A10 richting speelsteden Bordeaux en Toulouse?

De grootste dreiging voor het EK is niet de sociale onrust maar „het terrorisme”, zei Hollande deze week in een nauwelijks geslaagde poging mensen gerust te stellen. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft wegens kans op aanslagen tijdens het EK zijn reisadvies voor Frankrijk aangepast.

In Franse regeringskringen houdt men er rekening mee dat vakbond CGT niet de toorn van voetballiefhebbers over zich wil afroepen en het EK met rust zal laten. „Er is geen sprake van dat we het EK blokkeren”, verzekerde ook CGT-voorman Philippe Martinez woensdag. Hoewel veel Fransen hinder ondervinden, heeft ongeveer de helft van de bevolking volgens peilingen nu nog begrip voor de eisen van de bond.

Pijnlijke afrekening

In die zin lijkt er een opening. Martinez eist niet langer het volledig intrekken van de voorgestelde arbeidsmarktliberalisering. Maar premier Valls is op zijn beurt niet bereid het door de bonden meest bekritiseerde wetsartikel (over bedrijfsonderhandelingen) aan te passen. „Terugkrabbelen zou een politieke fout zijn”, zei hij. Tegen de zin van de SNCF-directie bleek de regering wel bereid tot dure concessies bij het spoorbedrijf. De staking daar gaat niet over de arbeidswet, maar over een andere werkwijze.

Niet alleen de internationale reputatie van Frankrijk staat op het spel. De grootste sociale onrust sinds 2010 van de afgelopen paar weken is voor president Hollande een pijnlijke afrekening voor zijn toch al zo lastige presidentschap.

    • Peter Vermaas