Weduwe huisarts krijgt gelijk, maar haar man treft wel blaam

Huisarts Tromp pleegde zelfmoord nadat hij door de Inspectie was geschorst. Die schorsing was niet terecht, oordeelt de Raad van State nu.

Foto Remko de Waal/ANP

1 Waarom is de zaak-Tuitjenhorn berucht?

Huisarts Nico Tromp (58) was zeer geliefd in Tuitjenhorn, een klein Noord-Hollands dorp. In 2013 behandelde hij een terminale patiënt met slokdarmkanker. Afspraak was dat de patiënt palliatieve sedatie zou krijgen; het in slaap houden met medicijnen om lijden te verlichten tot de dood erop volgt. Toen de patiënt zeer benauwd raakte en geen adem meer leek te krijgen, haalde Tromp in zijn praktijk 1 gram morfine. Dat is veel meer dan de gebruikelijke 10 tot 50 milligram om benauwdheid te verlichten en het gaat tegen de richtlijnen voor palliatieve sedatie in.

Tromp diende de dodelijke hoeveelheid morfine in één keer toe; binnen een half uur was de patiënt overleden. Was dit hulp aan een patiënt in nood, of leek het op moord? De co-assistent voelde nattigheid toen ze zoveel morfine moest klaarmaken. „Dan vermoord ik hem”, had ze gezegd. Tromp reageerde volgens haar met de woorden: „We helpen hem gewoon naar de lieve Heer.” Hij vulde ‘natuurlijke dood’ in op de overlijdenspapieren.

Tromp wordt een paar maanden later geschorst door de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Hij zou „een gevaar” voor de patiëntveiligheid vormen. De dokter krijgt depressieve klachten, laat zich opnemen in een kliniek voor geestelijke gezondheidszorg. In oktober 2013 pleegt hij zelfmoord. Veel artsen zijn woest op de Inspectie en protesteren in Tuitjenhorn; ze vinden de schorsing disproportioneel. Tromps vrouw Anneke schrijft in NRC een opinieartikel waarin ze stelt dat de Inspectie haar man „onnodig” op non-actief heeft gesteld. De weduwe schrijft: „Toen mijn man de patiënt bezocht was het te laat. Hij was stervende en er dreigde een voor hem en zijn vrouw afgrijselijk en zoals met hen besproken ongewenst stervensproces.” De ministers Schippers (Zorg, VVD) en Van der Steur (Justitie, VVD) verwijt zij het „ten onder gaan” van haar man, omdat de ministeries opdrachtgever waren van een zeer kritisch rapport over Tromps handelen. Ze wijst een uitnodiging voor een gesprek met Schippers af.

2 Wat betekent de uitspraak van de Raad van State?

De Raad van State geeft weduwe Anneke Tromp in zekere zin gelijk: de Inspectie voor de Gezondheidszorg had Tromp niet op non-actief hoeven stellen. Voor tijdelijke) schorsing van een arts moet er gevaar zijn voor de veiligheid of gezondheid van patiënten én de maatregel moet „geen uitstel” kunnen lijden. Van beide is geen sprake, oordeelt de Raad van State. Al zou Tromp fouten hebben gemaakt in deze zaak, dan waren nog niet automatisch ook zijn andere patiënten in gevaar. Zéker niet omdat het erop leek dat Tromp voorlopig helemaal geen zorg zou verlenen; en dat wist de Inspectie. De inspecteur was namelijk meegedeeld dat er een „waarneemschema” voor de rest van het jaar was gemaakt, „waarbij alle diensten van Tromp in de periode van september tot en met december 2013 door collega-huisartsen zijn overgenomen”.

Met deze uitspraak vernietigt de Raad van State een uitspraak van de rechtbank Noord-Holland van juni 2015. Die had juist besloten dat de Inspectie wél rechtvaardig handelde met de schorsing van de huisarts.

3 Is huisarts Tromp nu van alle blaam gezuiverd?

Nee. De Raad van State boog zich alleen over de vraag of Tromp geschorst had mogen worden door de Inspectie, maar velt geen oordeel over de manier waarop Tromp zijn patiënt behandelde.

Een onderzoekscommissie die werkte in opdracht van de ministeries van Volksgezondheid en van Justitie concludeerde eerder dat Tromp beroepsnormen en de wet heeft overtreden. De hoge dosis morfine en slaapmiddelen noemde de commissie in haar rapport „verwijtbaar”.

Dat zag Tromp zelf ook in, verklaarde weduwe Anneke tegenover de Raad van State. In de uitspraak schrijft de Raad van State dat Tromp „in zijn zienswijze duidelijk had laten blijken dat hij inzag dat hij bij de behandeling van de patiënt onverstandig had gehandeld”.

    • Enzo van Steenbergen