‘VS hebben meeste gevangenen per hoofd van de bevolking’

Dat stond in een column op de achterpagina van NRC Handelsblad, vorige week.

Foto iStock

De aanleiding

Op de achterpagina van NRC Handelsblad, op de vaste plek van columnist Frits Abrahams, schreef zijn vervanger Pieter van Os op 23 mei over de Verenigde Staten: ‘De ‘land of the free’ heeft ook het hoogste aantal gevangenen per inwoner, zelfs meer dan de Sovjet-Unie had tijdens de terreur van Stalin. (Geen grap.)’

Waar is het op gebaseerd?

De frase bestaat uit twee beweringen. We checken de eerste: dat Amerika de meeste gevangenen heeft per hoofd van de bevolking. Navraag bij Van Os leert dat hij de informatie heeft ontleend aan een bespreking van het boek Faith and Fatherland: Catholicism, Modernity, and Poland uit 2011. Van Os ontdekt bij het nazoeken dat hij een fout heeft gemaakt bij zijn vergelijking tussen de VS en de Sovjet-Unie onder Stalin. De cijfers over het aantal gevangenen blijken betrekking te hebben op Polen in de stalinistische tijd.

Deze vergissing tussen Polen en de Sovjet-Unie heeft geen effect op het eerste deel van de zin, dat strikt gaat over de VS. We onderzoeken of de VS inderdaad het hoogste aantal gevangenen per inwoner hebben.

En klopt het?

In de VS zijn in totaal 2.217.947 gedetineerden. Dit blijkt uit cijfers die zijn verzameld voor de wereldwijde database World Prison Brief, een initiatief van het Institute for Criminal Policy Research, een onderzoeksinstituut van de Universiteit van Londen. Absoluut gezien hebben de VS inderdaad het hoogste aantal gedetineerden ter wereld.

Maar Van Os refereert aan het relatieve aantal. Op die lijst staan de VS nummer twee, na de Seychellen. De archipel in de Indische Oceaan heeft per 100.000 inwoners 799 gedetineerden, meer dan de 693 per 100.000 inwoners in de VS.

Het gaat hier om de meest recente cijfers uit de World Prison Brief, uit 2014. De cijfers van Van Os zijn van voor die tijd. Daarin werd vermoedelijk gekeken naar gevangeniscijfers uit de periode 2006-2008, toen het aantal gedetineerden in de VS rond de 753 per 100.000 inwoners lag. Destijds waren de VS nog wereldwijd koploper, zowel absoluut als relatief.

De gevangenisbevolking van de Seychellen is sindsdien snel opgelopen. In 2004 waren er nog 187 gevangenen per 100.000 inwoners. Veel minder dan de VS destijds. In 2012 gingen ze gelijk op (707 per 100.000 inwoners) en daarna gingen de Seychellen aan kop.

Wat blijkt? Een gesprek met de honorair consul voor de Seychellen in Nederland, Bart Maussen, leert dat er veel piraten en drugssmokkelaars zijn in de uitgestrekte territoriale wateren van de Seychellen. Met financiering van de Verenigde Naties is in 2010 op de Seychellen een gevangenis geopend voor piraten en smokkelaars.

Deze buitenlandse gedetineerden, vaak Somaliërs, lijken het beeld te vertekenen. Van de gedetineerden op de Seychellen, komt 7,5 procent uit het buitenland. In de VS is dat 5,5 procent. Ook als de buitenlandse gevangenen uit de berekening worden gehaald, hebben de Seychellen nog altijd relatief meer gedetineerden dan de VS per 100.000 inwoners, namelijk 739 op de archipel versus 655 in ‘the land of the free’.

In een landenrapport van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken staan twee mogelijke verklaringen voor de hoge gevangenenratio van de Seychellen: er wordt niet gedaan aan taakstraffen of andere alternatieve straffen en verdachten worden vaak lang in voorarrest gehouden.

Conclusie

De stelling dat Amerika wereldwijd het hoogste aantal gevangenen per inwoner heeft, is achterhaald. Tegenwoordig hebben de Seychellen het hoogste aantal gevangenen per 100.000 inwoners ter wereld. We beoordelen de bewering als onwaar.

    • Ykje Vriesinga