Een huis van oude toiletpotten

Met bakstenen van sloopafval gaf een Rotterdams architectenpaar een nieuwe invulling aan het begrip duurzaamheid bij de bouw van hun huis.

Een tekening van hoe het huis in de Gouvernestraat eruit komt te zien, en een afbeelding van de gerecyclede steen.

Metselaar Aad Jongejan (64) kijkt na 45 jaar in het vak niet snel meer ergens van op, maar de beige bakstenen die hij sinds een week in de Gouvernestraat met specie aan elkaar plakt, deden hem wel even met de ogen knipperen. „Ze zitten aan de zijkant vol witte spikkels, de resten van oude toiletpotten en ander sloopafval uit de keramische-, glas- en isolatieindustrie. Dat maakt de bakstenen iets zwaarder dan de standaard WF-metselstenen maar ik vind ze een mooie aanvulling op het gebruikelijke materiaal. Zo helpen we de afvalberg slinken”, grijnst de bouwvakker terwijl hij onverdroten doorwerkt.

Even later verschijnen de toekomstige bewoners van de vierlaags stadswoning in aanbouw. Architecten Nina Aalbers (28) en Ferry in ’t Veld (30) fietsen elke morgen voor het werk even langs hun privéproject om met een fotocamera de bouwvorderingen vast te leggen. Aalbers plaatste een week geleden de eerste steen en haar vriend en zij hopen in de zomer hun nieuwe stulpje te betrekken. Hun huis is het eerste in Nederland dat wordt gebouwd met gerecyclede bakstenen. „Ze zijn iets duurder dan de traditionele, vanwege de nog kleinschalige productie, maar anders hadden we ook een mooie, iets duurdere baksteen uitgezocht. Deze zijn mooi én duurzaam”, zegt de architect met de witte bouwhelm trots.

Het huizenavontuur van het jonge stel begon in 2013 met een mailtje van Stonecycling, een start-up met een nieuw product: WasteBasedBricks. Het architectenpaar was meteen geïnteresseerd, zegt de vrouwelijke helft terugblikkend. „Het gebruik van bakstenen is zeer geliefd in onze sector. Bovendien staat onze straat vol met huizen van baksteen. Wij besloten daar in mee te gaan. De gerecyclede bakstenen van sloopafval en restklei uit de baksteenindustrie spraken ons aan omdat we zo naast energiezuinig ook op een andere manier duurzaam kunnen bouwen.”

Klein en fijn

Na uitgebreide laboratoriumtests met schaalmodellen van woningen van duurzame bakstenen waren Aalbers en In ’t Veld verkocht. Van de gemeente Rotterdam hadden ze intussen groen licht gekregen. Een traject van anderhalf jaar. Verrassend snel, vonden ze. In ’t Veld: „Het eerste contact was in augustus 2014. In maart 2016 werd de fundering gestort. Rotterdam is blij met kleinschalige projecten zoals dit omdat zo de gaten tussen de grote wederopbouwpanden worden opgevuld.”

Het privéproject past in het programma ‘Klein & Fijn’ waarbij de gemeente inwoners de kans geeft om letterlijk een steentje bij te dragen aan verdichting van de binnenstad. „De filosofie is dat Rotterdammers zelf met een plekje aankomen.

Dit superenthousiaste stel deed dat”, zegt projectmanager Marieke Middendorp. Ze was het vaste aanspreekpunt voor Aalbers en In ’t Veld. „Hun kleinschalige project paste in het bestemmingsplan. Dankzij mijn netwerk binnen de gemeente kon ik met mijn projectteam hun wensen snel faciliteren.”

De plek waar het huis verrijst, was een verloren hoek van een binnenterrein. Een smalle strook grond met enkele bomen en daarnaast een doorgang naar de straat. Die moest vrij blijven. Daardoor is het perceel slechts 4,65 meter breed en 8,80 meter diep. Een mooie uitdaging voor het architectenpaar maar ook voor de metselaar. Hij bouwt zijn muurtjes van de achter- naar de voorkant, zodat hij zich uit de ‘pijpenla’ werkt. Daardoor moet Aad Jongejan vaker heen en weer lopen naar de stapel bakstenen op straat, maar de duurzame exemplaren hoeven niet bewerkt te worden. „Alles is op maat gezaagd. Daardoor heb je geen zaagverlies.”