Durf te mislukken

Kunst van het fouten maken Wie creatief wil zijn, zoekt het risico op. Dat betoogt Erik Kessels in een boekje over de kunst van het falen.

Foto Erik Kessels

Durf te mislukken. Maak jezelf belachelijk. Maak fouten, elke dag weer.

Erik Kessels (50), creatief directeur van communicatiebureau KesselsKramer in Amsterdam, heeft een boekje geschreven over de kunst van het falen, dat in acht talen is verschenen. De Spaanse en Duitse titels, ¡Qué desastre! en Fast pefrekt, zijn misschien nog wel mooier dan de Nederlandse: Meesterlijke missers.

Streven naar perfectionisme, de maatschappelijke norm, is volgens Kessels geen goede raadgever voor creatieve mensen. Risicomijdend gedrag leidt tot saaiheid, tot een zouteloze brij van ‘mwah’. Mislukken daarentegen is een van de meest zekere routes naar originaliteit en succes. Kessels: „Durf een andere weg in te slaan en haal de woede van je baas op de hals. Verwarring en imperfectie zijn goede componenten voor het nieuwe.”

Kessels is in zijn vrije tijd een bekend fotografiepromotor. Hij heeft een reeks opvallende fotoboeken en tentoonstellingen samengesteld, waarin ongemak misschien wel de gemene deler is. Vanavond wordt duidelijk of hij de Deutsche Börse Photography Prize 2016 krijgt, waarvoor hij een van de vier genomineerden is.

Op verzoek van NRC geeft Kessels vijf wenken voor wie zich wil bekwamen in de kunst van het fouten maken. Met daarbij een keuze uit de foto’s waarmee hij ‘Meesterlijke missers’ zo ruim heeft geïllustreerd.

1. Koester het onlogische

Erik Kessels: „Een balkon zonder deur, een invalidentoilet waar je bijkans invalide van wordt – het is lachwekkend. Maar uit zulke imperfecties kun je ook inspiratie putten. Bij KesselsKramer kregen wij een budgethotel als klant. Dat hotel had een groot lichtbord aan de gevel waarvan alleen de L nog brandde. Dat hebben we zo gelaten, net als de kapotte lift, en we noemden het een ‘eco-vriendelijk’ hotel – een heel succesvolle campagne. Door fouten te omarmen, kun je innoveren.”

Foto Erik van Kessel

Foto Erik van Kessel

2. Verknallen is opvallen

Kessels: „Dit brave reclamedoek is per ongeluk verkeerd opgehangen. Wanneer valt het meer op, denk je: zo, of als het goed was gegaan? Iets onverwachts blijft veel langer in het geheugen hangen dan iets perfects. Dus als je opgemerkt wil worden, streef dan niet naar perfectie. Dat doet iedereen al.”

Foto Erik Kessels

Foto Erik Kessels

3. Zet je blik op scherp

Kessels: „De Londense straatfotograaf Matt Stuart slaagt er steeds weer in op het juiste moment op de juiste plaats te zijn. Steeds legt hij frappante combinaties en ongerijmdheden vast waar duizenden mensen ongemerkt aan voorbij lopen. Het is geen geluk dat Stuart steeds zulke missers ontdekt. Zo’n scherpe blik kun je trainen. Door goed om je heen te kijken kun je overal inspiratie vinden. En dan wordt een pauw opeens een badeendje.”

Foto Matt Stuart

Foto Matt Stuart

4. Wees niet bang om niet leuk gevonden te worden

Kessels: „Kijk naar de bestsellerlijsten, verkiezingsresultaten en kijkcijfers; de smaak van de massa stelt niet zoveel voor. Maar ook de hoeders van de cultuur kunnen er lelijk naast zitten; twaalf uitgevers hebben het eerste Harry Potter-boek afgewezen. Hengel niet naar goedkeuring van de massa en durf impopulair te zijn. Als je door iedereen leuk gevonden wilt worden, moet je voortdurend compromissen sluiten. Dus lap de regels aan je laars en probeer minstens één keer per dag een bizar voorstel te doen en een clown te zijn.

„De Amerikaanse kunstenaar Kent Rogowski ontdekte dat sommige fabrikanten van legpuzzels voor het uitsnijden van de stukjes steeds dezelfde patronen gebruiken. Dingen die niet bedoeld zijn om bij elkaar te passen, bracht Rogowski zo bij elkaar. Die ontregeling is ook op andere vlakken toepasbaar. Heel inspirerend.”

Foto Kent Rogowski

Foto Kent Rogowski

5. Een smetteloos uitzicht? Verstoor het

Kessels: „Kurt Caviezel is een couch photographer: hij heeft vijftien jaar achtereen gekeken naar de 15.000 webcams op aarde. Hij zocht naar de momenten dat zich iets ontregelends voordeed: een vlieg op de camera of een vogel die met zijn staart de hemel verduisterde. Perfectie wordt steeds minder interessant. En het is niet de snelweg die naar nieuwe ideeën leidt; daar rijdt iedereen achter elkaar aan. Inspiratie vind je door van de grote weg af te gaan.

Foto Kurt Caviezel

Foto Kurt Caviezel

    • Arjen Ribbens