De twee explosies op de woningmarkt

Als woningbezitter kun je er op het eerste gezicht blij mee zijn, maar als nieuwkomer minder.

maartenschinkel0
De prijzen van woningen in Nederland stegen in april met 4,2 procent tot gemiddeld 239.500 euro. Die in Amsterdam stijgen inmiddels alweer met meer dan 10 procent. De prijs van een koopwoning is nog niet terug op het niveau van voor de crisis – nou ja, vóór? De ironie wilde dat de gemiddelde woningprijs in oktober 2008 op een recordhoogte stond van ruim 259.000 euro, precies toen de Lehman-bank omviel en de crisis lanceerde. Maar het gaat weer hard. Sinds de bodem van februari, met een woningprijs van 210.000 euro, zit de vaart er weer in.

Dat geeft op zijn best een gemengd gevoel. Op dit moment is het Canadese Vancouver een van de meest gewilde steden ter wereld, niet in de laatste plaats door de instroom van Chinees kapitaal. Want het is mooi om geld te verdienen in een economie waar de rechtszekerheid niet al te groot is en de corruptie tiert. Maar dan wil je natuurlijk je geld graag wegzetten in een land waar die rechtszekerheid heel groot is en de corruptie gering.

Het resultaat in Vancouver is een stad waarin steeds meer huizen niet worden bewoond. Maar belangrijker nog is dat het steeds moeilijker wordt om de prijzen bij te benen. Een leven lang in de stad, van studie tot gezin tot pensionering, wordt lastig.

Zo ver zijn we hier nog niet. Al is de Amsterdamse huizenprijs met 336.000 in het eerste kwartaal van dit jaar alweer op recordhoogte. Want in de hoofdstad is de piek van het najaar van 2008 al weer overstegen. Wie kinderen heeft, kan zich zorgen maken over hun toekomstige huisvesting. Het zou zomaar kunnen dat ouders straks een hypotheek nemen op de overwaarde van hun huis om hun kinderen een zetje te geven op de woningmarkt. Het resultaat: een blijvende afhankelijkheid in de ouder-kindrelatie (vaarwel jaren zestig), een versterking van de kansongelijkheid in Nederland (hallo negentiende eeuw) én een nieuwe explosie van woninghypotheken. Want als nieuwe kopers en huidige bezitters samen de hypotheekmarkt weer opgaan, dan is het wachten op de volgende hypotheekgolf.

Duurdere huizen, hogere schulden, grotere banken: we gaan gezellig op herhaling

Die hausse is al enigszins aan de gang. Na Lehman begon in Nederland, met enige vertraging, het grote aflossen. Maar sinds het eerste kwartaal van vorig jaar neemt de totale hypotheeksom weer toe. Er staat alweer 655 miljard euro uit, en de laatste twee kwartalen kwam er gemiddeld 2,2 miljard euro per kwartaal bij. In dit tempo staan we eind volgend jaar weer op een hypotheekrecord.

Is dat slim? Eigenlijk doen we, zonder dat we het individueel kunnen helpen, hetzelfde als waar we zo in de problemen door zijn gekomen: groei door schuld. En na een recessie: nog meer groei door nog meer schuld.

Een grote schuldenberg betekent een grote financiële sector. En een grote financiële sector betekent instabiliteit.

Er zijn inmiddels, vooral op aanmoediging van De Nederlandsche Bank, maatregelen getroffen om de hypotheekgroei te beteugelen. Let op de eerste pogingen van de bancaire sector om die omzeilen, om toch een hypotheek aan te kunnen bieden die eigenlijk te hoog is. En hoop intussen dat de geschiedenis zich niet herhaalt.

    • Maarten Schinkel