Timelapse: dit is een supercell storm

De Amerikaanse Beth Allen legt het natuurfenomeen prachtig vast in een video.

Kolkende wolken aan de randen. Af en toe een bliksemschicht. Regensluiers in het midden. Dit is een zogeheten supercell storm, ergens boven Kansas in de VS.

De Amerikaanse Beth Allen filmde de storm vorige maand en maakte een timelapse van het natuurfenomeen. The Guardian plaatste dat op de website. In de video zien we zestig minuten storm, teruggebracht tot één minuut.

Natuurkundige en meteoroloog Ad Stoffelen van het KNMI heeft zelden zo’n mooie video van het weerfenomeen gezien. “Vaak zijn er voor zo’n storm nog wolken, en wordt hij deels aan het oog onttrokken. Maar op dit filmpje is hij prachtig compleet.” Na zo’n 33 seconden ontstaat rechtsonder in beeld een slurf. “De aanzet tot een tornado”, zegt Stoffelen. “Maar hij zet niet door.”

In het midden van de VS

Stoffelen schat dat het weercomplex minder dan 10 kilometer breed is, en 12 tot 14 kilometer hoog. Supercell stormen komen vaak boven het midden van de VS voor. Uit een supercell storm kan een tornado ontstaan. Daarvan doen zich er jaarlijks gemiddeld zo’n 1.000 voor in de VS, de meeste in Texas en daarna in Kansas.

The Guardian

Beth Allen/ The Guardian

Dat supercell stormen zo vaak in de VS voorkomen heeft, zegt Stoffelen, te maken met de Rocky Mountains. Vanuit de Golf van Mexico stroomt warme, vochtige lucht het Amerikaanse continent op. Vanuit Canada wordt op hoogte koude, droge lucht aangevoerd. Omdat die over de Rocky’s trekt, legt die zich boven de warme lucht uit het zuiden. Stoffelen zegt: “Koude lucht boven warme, dat is een explosief mengsel”, zegt Stoffelen. Warme lucht stijgt op, maar zodra die in de laag koude lucht terecht komt, koelt de warme lucht snel af, condenseert, en geeft daarbij veel warmte af. Er ontstaan wolken, en tegelijkertijd zorgt de vrijkomende condensatiewarmte voor verdere stijging van lucht. “Op een paar kilometer hoogte krijg je hetzelfde”, zegt Stoffelen. “Dan vormt zich ijs, en komt er ook weer warmte vrij.”

Kinderspel vergeleken met een orkaan

Het proces gaat door totdat de top van de troposfeer, op een hoogte van zo’n 12 tot 14 kilometer, wordt bereikt. Op het noordelijk halfrond draait de zuil van opstijgende lucht, net als het lage druksysteem waarin hij ontstaat, tegen de klok in. Als de omstandigheden goed zijn, gaat dat steeds sneller. Aan de grond wordt, door het snel opstijgen van de warme lucht, nieuwe lucht aangezogen. Al het vocht dat mee omhoog gaat komt deels weer naar beneden, als hagel en regen. Hoog in het systeem krijg je bliksem.

Stoffelen zelf bestudeert vooral orkanen, in het Caribisch gebied. Vergeleken met een orkaan is een supercell storm kinderspel, zegt hij. “Deze storm past met gemak in het oog van een orkaan.”

    • Marcel aan de Brugh