De boer droomt van liefde van Landbouwministers

Melkveehouders uitten hun ongenoegen over de lage melkprijzen bij de Europese landbouwvergadering.

Protest van melkveehouders bij de vergadering van Europese Landbouwministers in het Scheepvaartmuseum. Foto Tammy van Nerum

Henk Antonissen is „hartstikke boos op die meneer de mooie jongen Van Dam met zijn mooie verhaaltjes”. Daarom blokkeerde hij maandag met tientallen melkveehouders de bus van de Europese Landbouwministers. Zij bezochten tijdens de informele Landbouwraad onder leiding van staatssecretaris Martijn van Dam (Landbouw, PvdA) een boerderij in Brabant.

In de stromende regen eisten de boeren met spandoeken toegang tot de ministeriële bus. Na enig onderhandelen mocht een boerin daar een brief voorlezen („Ik heb een droom. Ik droom dat jullie op een dag werkelijk om ons geven”). Daarna waren er kaasblokjes met prikkers – de vlaggetjes halfstok. „Dat maakte indruk”, aldus Antonissen. „Dat zag je.”

Het gaat al een poos niet best met de melkveehouderij, die kampt met lage melkprijzen, veroorzaakt door overproductie. De melkveehouders zijn zo kwaad omdat ze zich in de steek gelaten voelen. Ze erkennen dat ze zelf te veel melken, en steunen productiebeperking van bovenaf, maar de manier waarop dat nu gaat getuigt van „onbehoorlijk bestuur”, aldus Antonissen, een adviseur.

Zo kunnen boeren die voor veel geld hun stallen hebben uitgebreid – met het oog op het loslaten van het melkquotum ruim een jaar geleden – die niet vullen met koeien, omdat ze opeens worden geconfronteerd met kosten voor de uitstoot van fosfaat. Ook een recent interview met Van Dam met NRC, waarin hij zei dat hij er niet voor de boeren zit maar voor iedereen, deed het boerenbloed koken.

Daarom demonstreerden dinsdagochtend ook zeker honderd melkveehouders met een trekker of tien voor het Scheepvaartmuseum in Amsterdam, waar de Landbouwministers vergaderden. „Mijn haren gingen recht overeind staan toen ik dat interview las”, zegt melkveehouder Irene van de Sar uit Alteveer, Drenthe. „Van Dam is staatssecretaris van Landbouw. Hij zit er wél voor de boeren.”

Van der Sar is naar Amsterdam gekomen om Van Dam duidelijk te maken dat hij zich „vergist” als hij naar de boeren wijst en zegt dat zij minder moeten melken. „Dat is wel zo, maar een individuele boer kan de melkstroom niet beteugelen. Als ik minder melk, melkt mijn buurman meer. De EU moet boeren die minder melken een vergoeding geven en boeren die te veel melken een boete.”

Het protest blijft echter vriendelijk. Er gaat een plastic koe te water. Er zijn krentenbollen. En rond het middaguur rijden de boeren alweer de stad uit. Ze moeten naar huis. Melken. „We hopen maar dat we gezien zijn”, aldus Van der Sar.

Ze zijn gezien. Tijdens de persconferentie refereerde Van Dam kort aan de protesten. Maar over vier weken praten de ministers pas verder over de crisis in de melkveehouderij, bij de Landbouwraad in Luxemburg.

Dinsdag ging het vooral over het Nederlandse voorstel om het Europese landbouwsubsidiestelsel radicaal te herzien. De basis daarvan is nu inkomenssteun. Volgens Van Dam moeten boeren in de toekomst voornamelijk subsidies krijgen op basis van verdiensten in het algemeen belang. Morrelen aan de inkomenssteun ligt uiterst gevoelig in Europa.

Of zijn plan op enige steun kon rekenen van andere lidstaten, wilde de staatssecretaris gisteren niet zeggen. Hij zei slechts: „We wilden geen conclusies bereiken. We wilden de discussie beginnen.” Dat zou ten dele zijn gelukt. „We hebben geconcludeerd dat we meer moeten discussiëren.”

    • Leonie van Nierop