Lieberman isoleert Israël

Met zijn keuze voor de ultranationalist Avigdor Lieberman als minister van Defensie heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu zijn eigen politieke leven verlengd, maar het land naar rechts getrokken en internationaal verder geïsoleerd.

Liebermans komst betekent dat het uitzicht op een ‘tweestatenoplossing’, de enige kans op duurzame vrede met de Palestijnen, nog verder achter de horizon zakt. Het is een nieuwe belasting van de relatie met de Verenigde Staten, die onder druk staat door het nucleair akkoord met Iran. En het beproeft de verhouding met Europese landen en potentiële bondgenoten in de regio.

Lieberman, afkomstig uit de voormalige Sovjetrepubliek Moldavië, wil nog meer nederzettingen in Jeruzalem en op de Westelijke Jordaanoever. Hij woont daar zelf. Voor het eerst zou een kolonist als minister zeggenschap krijgen over de bezette gebieden. Hij heeft onder meer gedreigd „deloyale Arabieren” te laten onthoofden en hij heeft Egypte in het geval van een conflict gedreigd met het bombarderen van de Aswandam.

Zelfs de Israëlische militaire leiding beschouwt Lieberman door zulke uitspraken als een ongeleid projectiel, ongeschikt voor deze kritieke post. Moshe Ya’alon, oud-legerchef en gerespecteerd minister van Defensie, trad uit protest af toen Liebermans terugkeer bekend werd. Zelfs Netanyahu noemde hem kortgeleden nog „een gevaarlijke man, die nooit ophoudt”.

Sinds 2001 bekleedde Lieberman verscheidene ministersposten. Tussen 2009 en 2015 was hij tweemaal minister van Buitenlandse Zaken. Vorig jaar weigerde hij met zijn rechtse partij Yisrael Beitenu nog toe te treden tot de nieuwe regering-Netanyahu, onder meer omdat deze in de Gaza-oorlog in 2014 te soft zou zijn geweest voor Hamas. Zonder Liebermans steun beschikte de Likud-premier met zijn coalitie van rechtse en religieuze partijen over slechts 61 van de 120 Knessetzetels.

In ruil voor zijn deelname aan het kabinet bedong Lieberman onder meer het gemakkelijker opleggen van de doodstraf voor Palestijnse terroristen. Ultraorthodoxe scholen mogen eigen leerstof opgeven en zijn achterban van immigranten krijgt meer geld.

Aanvankelijk leek Netanyahu een opening te zoeken met de centrum-linkse partij van oppositieleider Isaac Herzog. Internationaal werd dat gezien als kans om het vredesproces met de Palestijnen vlot te trekken en de gewelddadige polarisatie te verminderen. Netanyahu laat zich nu kennen als een opportunist die zich bekeert tot het populistisch-nationalistische kamp. Israël blijft zo een land met de Palestijnen als tweederangs onderdanen.