Hommels voelen elektrisch veld met hun haren

Biologie Hommelhaartjes worden aangetrokken door het elektrisch veld van een bloem – zoals wanneer je een ballon over je arm wrijft.

Hommels voelen de zwakke elektrische velden rond bloemen, werd pas drie jaar geleden ontdekt door de University of Bristol. Een vervolgstudie van de groep, maandag gepubliceerd in PNAS, maakt duidelijk hoe de insecten daartoe in staat zijn: de haartjes op het hele hommellijf kantelen naar de bloem en dat voelt de hommel.

De publicatie is de eerste van de groep van Daniel Robert sinds ze in 2013 met de hommels in Science stonden. Toen lieten de Britse biologen zien dat hommels de zwakke elektrische velden van planten kunnen voelen, wat ze wellicht in het veld helpt om de juiste bloemen te vinden.

Hoe de hommels het elektrische veld waarnemen, was nog niet duidelijk. „We hoopten dat ze het met hun antennes zouden doen”, vertelt eerste auteur Gregory Sutton. „Maar die antennes reageerden in het lab op van alles, maar niet op elektrische velden. Toen hebben we naar de pootjes gekeken, naar de vleugels, maar ze nemen het dus waar met de lichaamsharen.”

Een hommel en zijn harenFoto G. Sutton, D. Clarke, E. Morley, D. Robert

Het effect is hetzelfde als wanneer je met een ballon over je arm wrijft. Als de hommel de bloem nadert, kantelen de haartjes ruwweg in de richting van de bloem, en dat activeert zenuwcellen.

De Britten meten nu de elektrische gevoeligheid van andere insecten. „Bijen, pijlstaartvlinders, sommige vliegen – er zijn heel veel pluizige insecten en vaak is niet duidelijk waar die haren voor zijn.” Bij hommels zorgen de haren er ook voor dat stuifmeel gemakkelijker blijft plakken.

In Science in 2013 liet de groep van Robert in het lab zien dat hommels aan het elektrische veld voelen of een bloem wel of niet recent bezocht is. Planten zijn negatief geladen en hommels positief – iets wat er óók voor zorgt dat stuifmeel gemakkelijk aan de hommel blijft hangen. Als een hommel op een bloem landt, vermindert de lading van de bloem gedurende ruim een minuut.

Het team uit Bristol onderzocht nog niet hoe hommels in de buitenwereld met elektrische velden van bloemen omgaan. „Als ze ze in het lab detecteren, zullen ze het ook buiten doen”, verwacht Sutton, „maar we hebben het niet getest.” Wel is bekend dat hommels recent bezochte bloemen mijden, maar dat komt in ieder geval ook doordat hommels een geurstof op de bloem achterlaten.

De Britten opperden nog dat hommels de elektrische velden van verschillende soorten bloemen kunnen onderscheiden, maar ook dat is lastig te onderzoeken omdat bloemen ook in geur, vorm en kleur verschillen.